Ngày 25/2, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long ký ban hành quyết định phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 – 2035”, nhằm thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo trong nhà trường, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp gắn với thực tiễn, kết nối chặt chẽ giữa nhà trường – doanh nghiệp – nhà đầu tư.
Đối tượng của Chương trình là người học đang học tại các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp (cơ sở đào tạo); người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên (cơ sở giáo dục phổ thông) và cán bộ quản lý giáo dục, nhà giáo, nhân viên, người làm công tác tư vấn, hỗ trợ khởi nghiệp trong các cơ sở đào tạo và cơ sở giáo dục phổ thông.
Mục tiêu của Chương trình là hình thành văn hóa khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục; lan tỏa tinh thần và khát vọng khởi nghiệp, phát triển sản phẩm, giải pháp khởi nghiệp có giá trị, mang bản sắc Việt Nam. Tạo điều kiện để người học phát huy vai trò trung tâm sáng tạo, từng bước nâng cao năng lực làm chủ tri thức và công nghệ; khuyến khích tham gia đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh góp phần phát triển nguồn nhân lực cho kinh tế tri thức và phát triển bền vững. Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục đồng bộ, thực chất, với sự hỗ trợ hiệu quả từ cơ chế, chính sách của Nhà nước, dịch vụ hỗ trợ, hạ tầng, nền tảng số và vốn mồi, giúp người học vốn hóa tri thức, hình thành doanh nghiệp khởi nguồn, khởi nghiệp, đóng góp cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Chương trình được xây dựng bám sát với các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ về văn hóa khởi nghiệp trong nhà trường, đưa người học trở thành trung tâm sáng tạo; đồng thời tăng cường kết nối nhà trường – doanh nghiệp – nhà đầu tư – địa phương để hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp khởi nghiệp có giá trị.
Trong giai đoạn 2026 – 2035, Chương trình đặt trọng tâm hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, đi kèm công cụ quản trị theo kết quả. Nhà trường không chỉ tổ chức hoạt động, mà phải bảo đảm cơ chế – đầu mối – dịch vụ – công khai – đánh giá, hướng tới chuẩn hóa chất lượng hỗ trợ khởi nghiệp. Điều này cũng tháo gỡ nút thắt cho hoạt động khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái nơi dự án được hỗ trợ từ ý tưởng đến thương mại hóa, thay vì dừng ở cuộc thi hoặc dừng ở mô hình trình diễn.
Trang bị kiến thức, kĩ năng khởi nghiệp cho học sinh phổ thông theo lộ trình
Không chỉ tập trung chủ yếu vào bậc đại học, trong giai đoạn 2026 – 2035, Chương trình mở rộng hoạt động định hướng và trang bị kiến thức, kĩ năng khởi nghiệp ở toàn bộ các cấp, bậc học. Trong đó, học sinh phổ thông được trang bị kĩ năng theo lộ trình. Việc triển khai được thực hiện phù hợp cấp học, gắn với thực tiễn địa phương và định hướng nghề nghiệp.
Cụ thể, trong giai đoạn 2026 – 2030, Chương trình hướng đến 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở, 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp. Có 35% học sinh trung học phổ thông, 15% học sinh trung học cơ sở, 10% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức, kĩ năng, tư duy khởi nghiệp.
Bình quân hằng năm, tối thiểu 5% học sinh trung học phổ thông và 2% học sinh trung học cơ sở tham gia ít nhất một dự án hoặc hoạt động khởi nghiệp do cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.
Tiếp tục duy trì Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” và Ngày hội khởi nghiệp quốc gia
Chương trình nêu rõ nhiệm vụ tăng cường hoạt động kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái khởi nghiệp, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, hợp tác quốc tế. Trong đó, tiếp tục duy trì Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” và Ngày hội khởi nghiệp quốc gia; đồng thời tổ chức tôn vinh “Doanh nhân sinh viên” và khen thưởng các mô hình khởi nghiệp tiêu biểu.
Chương trình giai đoạn tới cũng tập nhấn mạnh đầu ra, tránh tình trạng “thi xong là thôi”. Các dự án khởi nghiệp cần được hỗ trợ ươm tạo thường xuyên, được cố vấn, có khách hàng thử nghiệm và có cơ hội tiếp cận vốn. Do đó, bên cạnh mở rộng cơ chế liên kết doanh nghiệp tư nhân, Chương trình khuyến khích tăng kết nối doanh nghiệp nhà nước để đặt hàng, thử nghiệm, mở rộng thị trường và tạo không gian triển khai cho các giải pháp tiềm năng.
Đối với đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục. Trong đó, đầu tư, hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại ít nhất 15 cơ sở đào tạo, nòng cốt là các Trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp.
Chính phủ cũng yêu cầu phát triển nền tảng số thống nhất phục vụ hệ sinh thái khởi nghiệp trong và ngoài nhà trường. Nghiên cứu, xây dựng, kết nối “Tài khoản người học trọn đời” gắn với ứng dụng định danh điện tử VNeID. Đầu tư xây dựng ít nhất 40 phòng thí nghiệm chế tạo mở (FabLab) cho học sinh, sinh viên tại các địa phương từ nguồn ngân sách nhà nước, từ nguồn tài trợ hợp pháp hoặc hợp tác doanh nghiệp (ưu tiên các FabLab liên trường).
Đa dạng hóa nguồn vốn cho chương trình, dự án khởi nghiệp
Đây là một trong những điểm nổi bật của Chương trình trong giai đoạn tới. Theo đó, Chính phủ yêu cầu thành lập Quỹ hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp và Quỹ cộng đồng trong các cơ sở đào tạo; thí điểm Quỹ đầu tư khởi nghiệp nội bộ khuyến khích Quỹ đầu tư mạo hiểm, Quỹ đầu tư thiên thần tham gia đầu tư vào dự án khởi nghiệp của giảng viên, sinh viên.
Bố trí kinh phí từ nguồn thu hợp pháp của cơ sở đào tạo để cấp vốn mồi cho sinh viên thử nghiệm, phát triển sản phẩm, dự án có khả năng chuyển giao hoặc thương mại hóa.
Bố trí ngân sách nhà nước để hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo của giảng viên, sinh viên (ưu tiên dự án có tính sáng tạo, có giá trị cộng đồng, tạo việc làm bền vững tại địa phương) bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật; nghiên cứu triển khai chương trình đặt hàng nghiên cứu, phát triển dự án khởi nghiệp trọng điểm, chấp nhận rủi ro cao, góp phần đạt mục tiêu mỗi năm có ít nhất 40 đến 70 dự án khởi nghiệp được đầu tư hoặc kết nối nguồn vốn.
Chủ động đổi mới hình thức, phương thức hợp tác, liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, cộng đồng triển khai các dự án khởi nghiệp của nhà giáo và người học.
Nguồn: Tạp chí Trẻ em Việt Nam
