Số hóa dữ liệu để tháo gỡ hồ sơ tồn đọng (Ảnh Vũ Hùng)
Xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên đang thí điểm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV/drone) kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, giải quyết hồ sơ đất đai. Mô hình được xây dựng nhằm số hóa dữ liệu địa chính, hỗ trợ xác định hiện trạng, ranh giới thửa đất và rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu.
Số hóa dữ liệu để tháo gỡ hồ sơ tồn đọng
Việc thí điểm mô hình công nghệ được Việt Tiến triển khai trong bối cảnh địa phương đang phải xử lý khối lượng lớn hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, trong đó nhiều trường hợp có nguồn gốc và quá trình sử dụng đất phức tạp.
Theo Phòng Kinh tế xã Việt Tiến, từ ngày 1/7/2025 đến 15/6/2026, địa phương tiếp nhận 1.025 hồ sơ. Đến thời điểm thống kê, 856 hồ sơ đã được giải quyết, trong đó 168 hồ sơ được thẩm định, cấp Giấy chứng nhận.
Những hồ sơ còn lại chủ yếu là các trường hợp cần nhiều thời gian để xác minh, làm rõ nguồn gốc và quá trình sử dụng đất. Đây cũng là khâu gây áp lực lớn đối với cán bộ chuyên môn khi hệ thống hồ sơ, bản đồ địa chính tại địa phương được hình thành qua nhiều thời kỳ và chưa hoàn toàn thống nhất.
Theo Phòng Kinh tế xã Việt Tiến, từ ngày 1/7/2025 đến 15/6/2026, địa phương tiếp nhận 1.025 hồ sơ (Ảnh Vũ Hùng)
Đáng chú ý, một số tài liệu có nguồn gốc từ hồ sơ mang ký hiệu 299 được lập cách đây hơn 30 năm. Các tài liệu này không có hệ tọa độ, ranh giới sử dụng đất tại thời điểm đo đạc chưa được xác định rõ, độ chính xác hạn chế nên việc đối chiếu với hiện trạng sử dụng đất hiện nay gặp không ít khó khăn.
Ngoài vấn đề dữ liệu, nhiều thửa đất chưa xác định rõ nguồn gốc, thời điểm sử dụng hoặc thiếu giấy tờ pháp lý. Một số trường hợp liên quan đất được giao trái thẩm quyền, lấn chiếm, tranh chấp hoặc có biến động qua nhiều thời kỳ.
Trong khi đó, việc đo đạc, xác định ranh mốc, dựng hình thửa đất và kiểm tra thực địa vẫn chủ yếu thực hiện thủ công. Phòng Kinh tế xã Việt Tiến hiện có 11 công chức nhưng phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực; riêng công tác cấp Giấy chứng nhận có 4 công chức tham gia.
Trước thực tế này, địa phương xác định nếu tiếp tục xử lý hoàn toàn theo phương thức truyền thống sẽ khó giải quyết đồng bộ số lượng hồ sơ tồn đọng trong thời gian ngắn. Vì vậy, Việt Tiến lựa chọn hướng số hóa dữ liệu, ứng dụng công nghệ để giảm các khâu trung gian và hỗ trợ cán bộ trong quá trình kiểm tra, thẩm định.
Drone “vẽ” lại hiện trạng đất đai
Theo phương án thí điểm, UAV được sử dụng để thu thập dữ liệu trên diện rộng, tạo ảnh hàng không có độ phân giải cao, bản đồ trực giao 2D và mô hình không gian 3D.
Thay vì phải thực hiện toàn bộ quá trình đo đạc trên mặt đất, dữ liệu từ UAV giúp cán bộ có được hình ảnh tổng thể về hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn. Một tổ bay có thể khảo sát hàng trăm héc-ta trong một ngày, trong khi phương pháp đo đạc mặt đất có thể mất nhiều tuần.
Từ dữ liệu thu được, địa phương tiến hành số hóa bản đồ địa chính, xác định ranh giới thửa đất, kiểm tra hiện trạng và theo dõi biến động sử dụng đất. Dữ liệu cũng có thể hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu như lấn chiếm, xây dựng trái phép hoặc thay đổi mục đích sử dụng đất.
Từ dữ liệu thu được, địa phương tiến hành số hóa bản đồ địa chính, xác định ranh giới thửa đất, kiểm tra hiện trạng và theo dõi biến động sử dụng đất. (Ảnh Vũ Hùng)
Đáng chú ý, dữ liệu UAV được tích hợp với công nghệ AI, cho phép cán bộ địa chính thực hiện một số thao tác ngay trên nền bản đồ số, như xác định vị trí, đo đạc các cạnh thửa đất, đánh dấu chính xác vị trí cần kiểm tra ngoài thực địa.
Việc này giúp cán bộ có thêm cơ sở để đối chiếu giữa hiện trạng và hồ sơ địa chính cũ. Với những trường hợp có sự khác biệt giữa giấy tờ, bản đồ và hiện trạng, dữ liệu không gian mới sẽ hỗ trợ cơ quan chuyên môn xác định nội dung cần tiếp tục kiểm tra, xác minh.
Theo quy trình dự kiến, sau khi có dữ liệu đo đạc và xác minh nguồn gốc, công chức địa chính sẽ đối chiếu hồ sơ với bản đồ 2D, mô hình 3D do UAV xây dựng, đồng thời kiểm tra quy hoạch, dữ liệu đất đai và kết quả đo đạc trước khi tham mưu giải quyết.
Như vậy, công nghệ không thay thế quá trình thẩm định hồ sơ mà cung cấp thêm dữ liệu phục vụ cán bộ chuyên môn. Việc xác minh nguồn gốc, đánh giá tính pháp lý và quyết định cấp Giấy chứng nhận vẫn được thực hiện theo quy định, thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước có trách nhiệm.
Rút thời gian giải quyết hồ sơ từ 20 xuống 14 ngày
Một trong những mục tiêu chính của đề án là rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu.
Theo kế hoạch của xã Việt Tiến, việc ứng dụng UAV và AI hướng tới giảm ít nhất 30% tổng thời gian giải quyết hồ sơ, từ tối đa 20 ngày làm việc xuống còn 14 ngày. Thời gian xử lý của công chức cũng được đặt mục tiêu giảm từ 30-50%.
Rút thời gian giải quyết hồ sơ từ 20 xuống 14 ngày (Ảnh Vũ Hùng)
Địa phương đồng thời phấn đấu tỷ lệ hồ sơ được trả đúng hạn hoặc trước hạn đạt 95-98%. Khi dữ liệu hiện trạng được số hóa, cán bộ có thể hạn chế việc phải thực hiện lại nhiều lần các công đoạn đo đạc, tìm kiếm vị trí và kiểm tra thực địa.
Theo lộ trình, Việt Tiến hoàn thiện bản đồ 2D và mô hình 3D từ dữ liệu UAV trước ngày 25/8; hoàn thiện số hóa hồ sơ địa chính trước ngày 5/9 và bắt đầu thí điểm cấp Giấy chứng nhận theo mô hình mới từ ngày 15/9/2026.
Sau giai đoạn thí điểm, địa phương dự kiến đánh giá, hoàn thiện quy trình và áp dụng rộng rãi từ ngày 1/1/2027.
Điểm cốt lõi của mô hình không nằm ở việc thay thế phương pháp thẩm định bằng công nghệ, mà ở việc tạo ra một lớp dữ liệu hiện trạng có độ chi tiết cao để đối chiếu với hồ sơ địa chính qua các thời kỳ. Đây có thể là cơ sở để Việt Tiến xử lý hiệu quả hơn những hồ sơ đất đai phức tạp, đồng thời từng bước hình thành phương thức giải quyết thủ tục đất đai dựa trên dữ liệu số tại cấp xã.
Vũ Hùng – Huy Nguyễn
Nguồn: baophapluat.vn
