Đại biểu Tạ Thị Yên phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn
Sáng 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường, thảo luận về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản thống nhất chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; nhấn mạnh đây đều là những công trình hạ tầng chiến lược có tác động vượt ra ngoài phạm vi các địa phương có tuyến đi qua.
Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) nhấn mạnh, cả hai dự án phải được tiếp cận như những hành lang phát triển, không chỉ là những tuyến giao thông. Đối với đường Vành đai 5, giá trị của dự án không chỉ nằm ở khoảng 349 km đường mà ở khả năng kết nối các cao tốc hướng tâm, phân phối lại luồng giao thông và mở rộng khả năng tiếp cận Vùng Thủ đô, các trung tâm sản xuất logistic cảng biển, cảng hàng không cho khu vực trung du miền núi phía Bắc và các địa bàn phía Tây Bắc.
Đối với tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, vai trò hành lang còn rõ hơn kết nối cửa khẩu quốc tế Vùng Thủ đô với hệ thống cảng biển, hỗ trợ giảm chi phí logistic, tăng năng lực thông quan, phát triển thương mại, xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng.
Vì vậy, đại biểu cho rằng, cùng với tuyến chính, phải triển khai đồng bộ các điểm nối.
“Nếu tuyến chính hoàn thành mà các điểm kết nối vẫn nghẽn thì công trình có thể thông về hạ tầng nhưng hành lang kinh tế vẫn chưa thực sự thông”, đại biểu nói và đề nghị Chính phủ xác định rõ các điểm kết nối trọng yếu, trách nhiệm đầu tư và tiến độ hoàn thành đồng bộ.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng cho rằng, tiến độ phải được đặt trên nền tảng khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả cả vòng đời dự án.
Đại biểu chỉ ra, toàn tuyến xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 349 km nhưng giai đoạn 2026 – 2030 mới ưu tiên khoảng 116 km trong khi nhu cầu vốn toàn tuyến rất lớn.
“Theo tôi, không nên dàn đều nguồn lực, cần ưu tiên những đoạn có khả năng khai thác độc lập, tạo hiệu quả mạng lưới và liên kết vùng sớm nhất, đồng thời đã sẵn sàng về mặt bằng và nguồn vốn, tránh cùng khởi công nhiều đoạn nhưng sau đó kéo dài do thiếu nguồn lực cùng với bố trí”, đại biểu nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị nguồn vật liệu cũng cần đi trước một bước, có đầu mối chịu trách nhiệm và mốc tiến độ rõ ràng.
Ngoài ra, đại biểu cũng cho rằng, cần phân định rõ những vấn đề Quốc hội quyết định và những vấn đề giao Chính phủ chủ động xử lý để vừa tháo gỡ vướng mắc vừa không làm mờ trách nhiệm.
Bởi, theo đại biểu, các dự án quy mô rất lớn, triển khai nhiều năm chắc chắn sẽ phát sinh yêu cầu tối ưu kỹ thuật. Nếu mọi điều chỉnh kỹ thuật đều phải quay lại Quốc hội thì có thể làm chậm tiến độ, nhưng nếu trao quyền quá rộng thì lại khó kiểm soát những thay đổi làm ảnh hưởng đến bản chất chủ trương đầu tư.
Cho rằng phân cấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi thẩm quyền đủ rõ để quyết định nhanh đồng thời trách nhiệm đủ rõ để không tạo khoảng trống hoặc đùn đẩy trách nhiệm, đại biểu kiến nghị Quốc hội không nên quy định quá cụ thể những thông số kỹ thuật còn phải tối ưu trong quá trình khảo sát thiết kế mà những điều chỉnh kỹ thuật trong các giới hạn đó giao Chính phủ chủ động quyết định gắn với trách nhiệm giải trình, báo cáo và giám sát.
Quốc hội giữ quyền quyết định đối với những nội dung làm thay đổi bản chất, chủ trương đầu tư mục tiêu, phạm vi quy mô cơ bản, tổng mức đầu tư và cơ cấu nguồn lực.
Đại biểu Lê Đào An Xuân (Đoàn Đắk Lắk) cũng bày tỏ nhất trí với chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và cũng đồng tình với việc tiếp tục áp dụng 8 nhóm cơ chế chính sách đặc thù như đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại các dự án quan trọng quốc gia.
Đại biểu Lê Đào An Xuân phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn
Qua nghiên cứu hồ sơ, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, thiết kế 2 nhóm chính sách mới được đề xuất theo hướng rõ ràng, chặt chẽ hơn.
Về phạm vi áp dụng các cơ chế chính sách đối với các dự án hạ tầng giao thông tương tự trên cả nước, đại biểu chỉ ra, hiện nay, Quốc hội đang phải ban hành liên tục các nghị quyết thí điểm hoặc nghị quyết quy định về cơ chế chính sách đặc thù cho từng dự án quan trọng quốc gia.
Cho rằng cách tiếp cận này cần thiết để xử lý các yêu cầu cấp bách nhưng về lâu dài có thể tạo sự khác biệt về thể chế giữa các địa phương và gia tăng tính phức tạp, phân mảnh của hệ thống pháp luật, đại biểu kiến nghị Quốc hội xem xét ban hành một nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển hạ tầng giao thông trọng điểm giai đoạn 2026-2030, trong đó cho phép áp dụng 10 nhóm chính sách được áp dụng với dự án Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, dự án có tính chất liên kết vùng, dự án quan trọng quốc gia đáp ứng các tiêu chí, điều kiện được quy định.
Đồng thời, khẩn trương nghiên cứu luật hóa những chính sách đã được thí điểm hoặc những chính sách đặc thù đã được thực tiễn chứng minh hiệu quả vào Luật Đầu tư công, Luật Đất đai, Luật Xây dựng… trong kỳ họp Quốc hội gần nhất nhằm hoàn thiện và thống nhất hệ thống pháp luật.
“Những kiến nghị về mở rộng phạm vi áp dụng với các cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án tương tự cùng với việc luật hóa các chính sách đã được thực tiễn chứng minh hiệu quả sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ không chỉ của dự án Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội mà còn của các dự án giao thông chiến lược tại các vùng, miền. Qua đó, góp phần tăng cường liên kết vùng mở rộng không gian phát triển và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của các địa phương và cả nước trong giai đoạn tới”, đại biểu nhấn mạnh.
Trong khi đó, phát biểu tập trung vào vấn đề phân định trách nhiệm nguồn vốn đối với tuyến nhánh đường sắt từ ga Nam Hải Phòng đến khu bến Nam Đồ Sơn và tuyến đường song hành Vành đai 5 đoạn qua TP Hải Phòng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP Hải Phòng) chỉ ra, theo phương án hiện nay, TP Hải Phòng có trách nhiệm huy động nguồn lực đầu tư tuyến nhánh và ga nam Đồ Sơn; đồng thời cần bố trí khoảng 17.755 tỷ đồng đầu tư tuyến đường song hành của Vành đai 5 trên địa bàn TP.
Đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét bố trí ngân sách Trung ương cho 2 nội dung này để vừa phân định hợp lý trách nhiệm ngân sách đối với hạ tầng quốc gia và vừa tạo điều kiện để TP Hải Phòng – một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước có đủ nguồn lực thực hiện chính mục tiêu tăng trưởng mà đất nước giao phó.
Tường Minh
Nguồn: baophapluat.vn
