(PLVN) – Hôm nay (1/7), Luật Dân số được Quốc hội bấm nút thông qua ngày 10/12/2025 chính thức có hiệu lực. Luật có nhiều nội dung đột phá với trọng tâm chính sách được chuyển từ “kế hoạch hóa gia đình” sang “dân số và phát triển”, nhằm ứng phó với tình trạng mức sinh giảm, già hóa dân số và mất cân bằng giới tính khi sinh.
Cũng trong tháng 7, có Ngày Dân số Thế giới (11/7) nhằm nâng cao nhận thức toàn cầu về các vấn đề dân số cấp bách và kêu gọi hành động để giải quyết những thách thức đó, đồng thời thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Theo Cục Dân số, Bộ Y tế, năm 2026, trọng tâm của Ngày Dân số Thế giới là người trẻ với chủ đề: “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Lý giải vì sao vấn đề dân số cần tập trung vào giới trẻ, Cục Dân số cho biết, theo báo cáo “Triển vọng Dân số Thế giới” năm 2024 của Liên hợp quốc, thế giới hiện đang có số lượng người trẻ lớn nhất trong lịch sử. Năm 2026, trong tổng dân số thế giới hơn 8,2 tỷ người, có 1,3 tỷ người ở độ tuổi từ 15 đến 24. Thanh niên là trung tâm của quá trình chuyển đổi toàn cầu. Sự lựa chọn của họ sẽ quyết định kết quả phát triển lâu dài của mỗi quốc gia.
Về giới trẻ Việt Nam, theo Báo cáo về Tình hình Dân số, Lao động, Việc làm của Cục Thống kê, tính đến đầu năm 2026, dân số Việt Nam đã vượt quá 102 triệu người. Việt Nam đang trong giai đoạn “dân số vàng” với lực lượng lao động trẻ dồi dào (67,4% dân số trong độ tuổi từ 15 – 64). Đồng thời, Việt Nam cũng đang già hóa nhanh chóng. Dân số trên 60 tuổi đạt 14,2% vào năm 2024 (khoảng 14,3 triệu người) và dự kiến sẽ đạt 20,9% vào năm 2034.
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu này đòi hỏi Việt Nam phải chuyển đổi từ mô hình dựa vào lao động và vốn sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và vốn con người, đồng thời bảo đảm rằng tăng trưởng xanh, bao trùm và có khả năng chống chịu và bảo đảm thanh niên được trao quyền để định hình tương lai của đất nước.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi nhân khẩu học đang diễn ra như già hóa dân số, mức sinh đa dạng, cấu trúc gia đình thay đổi… đòi hỏi phải đặt thanh niên vào trung tâm của chính sách thích ứng với các thay đổi này. Thanh niên cần được xem là tác nhân của sự thay đổi, điều hướng thay đổi chứ không phải là đối tượng thụ hưởng. Chỉ khi đó, Việt Nam mới có thể khai thác đầy đủ lợi ích nhân khẩu học của quốc gia và bảo đảm quỹ đạo dân số cân bằng, bền vững.
Cũng theo Cục Dân số, có nhiều giải pháp chiến lược để đặt thanh niên vào trung tâm của chính sách thích ứng dân số, trong đó cần chú trọng việc tạo điều kiện để thanh niên đạt được khát vọng sống và dự định sinh con của mình. Giống như nhiều quốc gia khác, Việt Nam hiện đang chứng kiến xu hướng mức sinh giảm và độ tuổi kết hôn tăng lên, chủ yếu do những rào cản kinh tế – xã hội khiến người trẻ chưa thể thực hiện được nguyện vọng lập gia đình và sinh con của mình, chứ không phải vì họ không muốn hay né tránh. Các chính sách cần chuyển từ định hướng “khuyến sinh” sang tạo điều kiện để người dân thực hiện được quyền sinh sản của mình thông qua, ví dụ, mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở giá hợp lý, cải thiện các dịch vụ chăm sóc trẻ em và tạo việc làm ổn định; thúc đẩy nơi làm việc thân thiện với gia đình, cải thiện việc điều trị và các lựa chọn sinh sản, đồng thời hỗ trợ người dân thực hiện trách nhiệm gia đình một cách bình đẳng để giảm gánh nặng không tương xứng cho phụ nữ.
Hiện nay, nhiều phụ nữ trẻ đang gặp các rào cản ảnh hưởng đến quyền lựa chọn về việc làm và sinh con của mình do tình trạng bất bình đẳng giới và gánh nặng chăm sóc không được trả công. Cần có các giải pháp ưu tiên để giải quyết tình trạng này, thu hẹp khoảng cách giới về tiền lương và cơ hội việc làm; xóa bỏ các chuẩn mực phân biệt đối xử về giới, bao gồm cả việc giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Đây là những điều kiện cần thiết giúp thanh niên đạt được quy mô gia đình mong muốn và góp phần vào tăng trưởng kinh tế…
Nguồn:baophapluat.vn
