Chiều 22/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.
Các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết; nhấn mạnh đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực góp phần giảm chi phí, tạo thêm nguồn lực để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn.
Đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn TP Hải Phòng) nhìn nhận đây là một phản ứng chính sách kịp thời và có ý nghĩa kế thừa tinh thần điều hành linh hoạt mà Chính phủ, Quốc hội đã thể hiện khi quyết định các chính sách miễn, giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu, nhiên liệu bay tại Kỳ họp thứ Nhất.
Theo dự thảo Nghị quyết, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) chỉ ra một bất cập mang tính kỹ thuật khi tiêu chí để thụ hưởng là doanh thu nhưng mức hỗ trợ thực tế lại phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp.
Đại biểu phân tích, doanh nghiệp nhỏ hiện nay không ở cùng một trạng thái. Có doanh nghiệp đang phát triển, có doanh nghiệp lợi nhuận rất thấp, có doanh nghiệp đang thu hẹp hoạt động hoặc thua lỗ.
Hai doanh nghiệp cùng có doanh thu 10 tỷ đồng nhưng kết quả kinh doanh có thể khác nhau. Khi doanh nghiệp lợi nhuận thấp thì có số thuế được giảm ít; doanh nghiệp đang thua lỗ hay không phát sinh số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì không có khoản thuế để giảm.
Dẫn số liệu do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 7/2026 cho thấy, tỷ suất lợi nhuận bình quân của khu vực doanh nghiệp năm 2024 chỉ khoảng 2,2% và gần một nửa doanh nghiệp chưa có lãi, đại biểu lo ngại về nghịch lý khi doanh nghiệp càng khó khăn, lợi nhuận càng mỏng thì mức hỗ trợ từ thuế lại càng thấp; doanh nghiệp lỗ thì lại không nhận được hỗ trợ.
Khẳng định giảm thuế là cần thiết, đại biểu cũng cho rằng, nếu mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn thì cần đánh giá kỹ hơn việc lấy doanh thu 10 tỷ đồng làm tiêu chí có thực sự xác định đúng nhóm cần hỗ trợ hay chưa.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị làm rõ hơn có bao nhiêu doanh nghiệp thực tế phát sinh thuế để được hưởng; mức giảm bình quân là bao nhiêu; nguồn lực này tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp nào.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) cũng nhấn mạnh, giữa các ngành nghề có sự khác biệt rất lớn về quy mô doanh thu, chi phí và biên lợi nhuận. Một doanh nghiệp thương mại, phân phối có thể dễ dàng đạt doanh thu 10 tỷ đồng nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, trong khi một doanh nghiệp thuộc khối dịch vụ có cùng mức doanh thu lại có khả năng sinh lời cao hơn nhiều.
Do đó, việc áp dụng một “thước đo” doanh thu chung cần được đánh giá kỹ tác động để đảm bảo tính công bằng.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng chỉ ra, khi chính sách lấy một ngưỡng doanh thu cụ thể làm căn cứ thì sẽ luôn có khả năng phát sinh hành vi chia nhỏ hoạt động kinh doanh, điều chỉnh thời điểm ghi nhận doanh thu hoặc sử dụng các phương thức khác để đưa doanh thu xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ khi quy định chi tiết cần có cơ chế kiểm soát phù hợp, nhất là đối với các trường hợp có quan hệ liên kết, doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu, cùng địa điểm, cùng ngành nghề, hoặc thành lập mới có dấu hiệu chia tách trong quá trình hoạt động kinh doanh. Qua đó, đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng, không để chính sách tạo ra động cơ né ngưỡng doanh thu.
Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cũng chỉ ra, giữa một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng và một doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng, chênh lệch về quy mô kinh doanh là rất nhỏ nhưng chênh lệch về chính sách thuế có thể tương đối lớn.
Điều này có thể tạo ra động cơ không muốn lớn lên của doanh nghiệp. Vì vậy, đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế chuyển tiếp đối với trường hợp doanh thu vượt không đáng kể so với ngưỡng 10 tỷ đồng theo hướng giảm dần, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp tăng doanh thu thì nghĩa vụ thuế tăng, nhưng không tăng đột ngột.
Minh Khôi
Nguồn: baophapluat.vn
