Mới đây, tại cuộc làm việc của Đoàn giám sát số 401 Ban Bí thư với Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP HCM về triển khai thực hiện Nghị quyết 71-MQ/TW về đột phá phát triển giáo dục – đào tạo (GD&ĐT), nhiều ý kiến trăn trở đã được ghi nhận.
Theo báo cáo tại cuộc làm việc cho thấy TP HCM có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, với 3.438 cơ sở giáo dục (CSGD), hơn 2,5 triệu học sinh (HS). Thực hiện công tác sắp xếp các CSGD công lập, TP giảm 702 CSGD mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên (giảm 32,08%). Chỉ tính riêng bậc giáo dục phổ thông, trong năm học 2026 – 2027, toàn TP có 1.223 trường phổ thông, với hơn 2 triệu HS.
Thực hiện chương trình giáo dục, thực tế hiện nay tỉ lệ HS bậc THCS của TP được học 2 buổi/ngày vẫn còn thấp, phần lớn giáo viên (GV) môn tích hợp được đào tạo đơn môn, nên còn khó khăn khi dạy nội dung ngoài chuyên môn chính. TP còn thiếu 8.185 GV so với định mức, nhưng lại thừa cục bộ 1.416 GV. Tình trạng thừa, thiếu GV cục bộ tập trung tại các địa bàn tăng dân số cơ học cao, khu công nghiệp.
Báo cáo cũng cho thấy, năm học 2023 – 2024 và 2024 – 2025, địa bàn TP HCM cũ có lần lượt 89 và 96 thầy cô bỏ việc. Ở năm học tiếp theo, sau sáp nhập với tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và Bình Dương cũ, con số này lên tới 1.427 người. Riêng từ đầu năm học mới đến nay, thêm 576 người rời ngành. Dù có sự khác biệt về phạm vi thống kê (trước và sau sáp nhập), báo cáo nhận định tình trạng GV xin chuyển việc, nghỉ việc có xu hướng gia tăng.
Nguyên nhân thu nhập của một bộ phận GV chưa tương xứng với chi phí nhà ở, sinh hoạt tại đô thị lớn; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại CSGD làm thay đổi địa điểm, điều kiện làm việc, ảnh hưởng đời sống, tâm lý GV; một bộ phận hiệu trưởng, hiệu phó chuyển về làm GV cần có thời gian thích nghi…
Báo cáo với Đoàn giám sát, lãnh đạo Sở GD&ĐT cho rằng trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục phổ thông đóng vai trò quan trọng nhất và giáo dục phổ thông cần sự ổn định ít nhất là 5 năm. Việc liên tục thay đổi về sắp xếp bộ máy, thi cử, chương trình khiến đội ngũ thầy, cô giáo phải liên tục thích nghi, tác động lớn đến tâm lý đội ngũ.
“Tôi thấy có nhiều thay đổi về Thông tư. Mỗi Thông tư là một sự thay đổi về tổ chức bộ máy, chương trình, phương thức tuyển sinh. Năm nào cũng thay đổi đòi hỏi vận hành để thích nghi. Giáo dục phổ thông là nền tảng quan trọng nhất. Chúng ta cần chương trình ổn định, bộ sách ổn định và việc tổ chức, quản lý ổn định”, lãnh đạo Sở GD&ĐT nêu quan điểm.
“Cấu trúc chương trình, phương thức thi cử mà năm nào cũng thay đổi. Chúng tôi đang phải thích nghi với sự thay đổi đó, rất mệt mỏi. Hàng năm lại chờ năm tới thay đổi gì. Ở góc độ quản lý, tôi cần sự ổn định”, lãnh đạo Sở GD&ĐT trăn trở.
Quan điểm trên được nêu ra trong bối cảnh ngành GD&ĐT gần đây ban hành hoặc đề xuất nhiều chính sách mới, từ dự kiến thay đổi kỳ thi lớp 10; tăng số tiết dạy với GV; kiểm tra đánh giá cuối học kỳ với HS… Mọi người cũng còn chưa quên chuyện vào đầu năm học mới, tình trạng thiếu sách giáo khoa xảy ra tại nhiều tỉnh, thành khiến GV, HS, phụ huynh vất vả.
Những ý kiến tâm huyết của các nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, địa phương vì vậy là rất đáng lắng nghe, để cơ quan chức năng xác định đúng đắn, chính xác, phù hợp, ổn định các chủ trương, chính sách với giáo dục phổ thông trong giai đoạn tới.
