Học sinh phải biết tư duy trước khi sử dụng AI làm công cụ hỗ trợ

Sử dụng AI từ những bài học cụ thể

Trong tiết Tiếng Việt lớp 3/3 tại Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn, TP.HCM), học sinh được yêu cầu tự viết câu, đoạn văn theo bài học “Từ ngữ chỉ hoạt động, đặc điểm. Câu kể”. Sau khi hoàn thành, các em sử dụng ChatGPT để tạo tranh minh họa từ chính nội dung mình đã viết.

Những bức tranh được đối chiếu với ý tưởng ban đầu. Học sinh nhận xét chi tiết nào phù hợp, chi tiết nào chưa đúng, từ đó điều chỉnh từ ngữ, câu lệnh để AI tạo lại hình ảnh.

Hoạt động nằm trong chuyên đề “Ứng dụng AI trong dạy học phát triển năng lực học sinh” của trường, với tiết dạy minh họa của cô Nguyễn Thị Hoàng Thu. Giáo viên đồng thời lồng ghép hướng dẫn học sinh về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc hướng dẫn học sinh kiểm chứng nội dung do AI tạo ra cũng được Trường THCS Ba Đình chú trọng khi triển khai chương trình học AI ngoài giờ chính khóa từ rất sớm

Bà Vương Thị Minh Xuân, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết học sinh sử dụng AI khá tích cực, nhưng nếu thiếu hướng dẫn, các em dễ tiếp nhận thông tin sai lệch. Vì vậy, bên cạnh chương trình học AI riêng, nhà trường yêu cầu giáo viên các bộ môn nhắc nhở học sinh đối chiếu thông tin từ ChatGPT với nhiều nguồn tài liệu, kể cả khi làm bài tập về nhà.

“Nếu không có phương pháp hướng dẫn, các con sẽ sử dụng một cách tràn lan, nhiều khi thông tin không chính xác, gây sai lệch về kiến thức”, bà Xuân chia sẻ.

Để thực hiện, toàn bộ giáo viên của trường đã được tập huấn AI trong hè. Nhà trường cũng dự kiến cử thêm giáo viên tham gia các lớp đào tạo chuyên sâu.

Sử dụng AI có kiểm soát, tránh lệ thuộc

Bên cạnh việc kiểm chứng thông tin, thời điểm và mục đích sử dụng AI trong giờ học cũng được các trường quan tâm.

Tại Trường THPT Gia Định, giáo viên phân định rõ những tiết được sử dụng thiết bị điện tử và những tiết yêu cầu học sinh tự giải quyết bài tập.

Bà Bùi Mỵ Thúy, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết khi cần tìm kiếm tài liệu, học sinh được phép sử dụng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính xách tay theo hướng dẫn. Ngược lại, với những nội dung cần suy nghĩ, lập luận độc lập, giáo viên yêu cầu không sử dụng điện thoại.

“Những tiết học cần các em phải tư duy, lập luận hoặc làm bài tập mà không lệ thuộc vào AI, giáo viên sẽ ghi trên bảng: ‘Tiết học không được sử dụng điện thoại’”, bà Thúy cho biết.

Theo bà Thúy, AI hỗ trợ học sinh tìm hiểu thông tin và giải quyết bài tập nâng cao, song việc sử dụng cần có chừng mực để không ảnh hưởng đến khả năng tự suy nghĩ, lập luận của các em.

Từ những cách tổ chức tiết học tại TP.HCM, việc hướng dẫn học sinh kiểm chứng thông tin, tự giải quyết bài tập và sử dụng AI có kiểm soát cũng là những nội dung được Bộ GD&ĐT chú trọng khi xây dựng khung giáo dục AI dành cho học sinh phổ thông.

Theo hướng dẫn triển khai từ năm học 2026–2027, nội dung giáo dục AI được thiết kế phù hợp với từng cấp học, gồm 12 tiết cốt lõi mỗi lớp trong một năm học. Các trường có thể tổ chức chuyên đề riêng hoặc lồng ghép vào môn học, đồng thời chú trọng rèn luyện tư duy phản biện, khả năng đánh giá thông tin và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục lựa chọn công cụ phù hợp với độ tuổi, xây dựng quy tắc sử dụng AI và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Với học sinh thiếu thiết bị hoặc kết nối Internet, nhà trường phải có phương án hỗ trợ để bảo đảm cơ hội tiếp cận.

Cùng với việc triển khai chương trình, các sở GD&ĐT có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện tại cơ sở, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Trong khi AI có thể giúp học sinh tìm kiếm thông tin và giải quyết bài tập nhanh hơn, việc tự suy nghĩ, kiểm chứng và đánh giá kết quả vẫn là những kỹ năng cần được rèn luyện trong mỗi tiết học. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong định hướng giáo dục AI của Bộ GD&ĐT./.