Chính phủ vừa ban hành Nghị định 03/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội (QXH), quỹ từ thiện (QTT); có hiệu lực thi hành từ 1/3/2026. Thay thế Nghị định 129/2019/NĐ-CP ban hành gần 7 năm trước đây, Nghị định mới có những quy định rõ ràng, chặt chẽ hơn về lĩnh vực thời gian gần đây từng xảy ra một số “lùm xùm”.
Theo Nghị định 03, QXH và QTT đều là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện góp một phần tài sản để thành lập; được cơ quan thẩm quyền cấp phép và công nhận điều lệ; tổ chức, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Với QXH là nhằm mục đích hỗ trợ khuyến khích phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ tài nguyên môi trường, an sinh xã hội và cộng đồng. Với QTT là nhằm mục đích từ thiện, nhân đạo; hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, tai nạn và người khó khăn, yếu thế cần sự trợ giúp.
Với quỹ do công dân, tổ chức Việt Nam thành lập, tài sản đóng góp thành lập quỹ phải là ít nhất 8 tỷ đồng nếu hoạt động toàn quốc hoặc liên tỉnh; 1,6 tỷ nếu hoạt động trong tỉnh; 100 triệu nếu hoạt động trong xã. Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào thì phải chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó. Quỹ thực hiện việc tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ trường hợp tham gia tài trợ, hỗ trợ Nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, khẩn cấp theo pháp luật.
Một quy định mới, là hàng năm, quỹ phải công khai các khoản thu, chi trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31/3 hàng năm. Nội dung công khai gồm danh sách, số tiền, hiện vật đóng góp, tài trợ; danh sách, số tiền, hiện vật tổ chức, cá nhân được nhận từ quỹ; công khai kết quả sử dụng và quyết toán thu, chi từng khoản đóng góp. Cùng với đó là báo cáo tình hình tài sản, tài chính và quyết toán theo từng nội dung thu, chi theo Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thực hiện.
Với các khoản chi theo từng đợt vận động, việc báo cáo được thực hiện theo quy định hiện hành về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ Nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo. Nghị định 03 nghiêm cấm các hành vi “tư lợi, gian dối”.
Nhìn bao quát, so với các quy định trước đây, việc thành lập, hoạt động của QXH, QTT theo quy định mới là tương đối kín kẽ, chặt chẽ, với nhiều ràng buộc, trách nhiệm hơn. Đó là một điều rất cần thiết, để tránh tình trạng QXH, QTT bị lợi dụng trục lợi hoặc gây ra những nghi kỵ, bất hòa không đáng có. Trong bối cảnh kinh tế đất nước ngày càng phát triển, nhiều cá nhân ngày càng giàu có; thì ngày càng có nhiều người có nhu cầu đóng góp tiền bạc, vật chất cho sự phát triển xã hội, hoặc chia sẻ cho những người bất hạnh. Vì vậy, việc siết chặt quy định; yêu cầu thành lập, vận hành một cách chuẩn chỉnh, minh bạch với các QXH, QTT là vô cùng quan trọng, để các tổ chức này phát huy vai trò là một trong những đầu mối tiếp nhận phân phối một số nguồn lực vật chất góp phần ổn định an sinh xã hội, lan tỏa, nhân rộng những điều tốt đẹp, tử tế trong cuộc sống.
Nguồn: Pháp luật Việt Nam
