Họa sĩ Thành Chương: “Hội họa thiếu nhi cần sự nguyên bản, đừng để người lớn vẽ thay ước mơ”

Từ “Ấu Trĩ Viên” đến khát vọng kiến tạo thẩm mỹ cho thế hệ tương lai

Để hiểu được vì sao họa sĩ Thành Chương lại dành nhiều tâm huyết cho cuộc thi “Ngôi nhà mơ ước” năm 2026 – mùa 4 đến vậy, phải ngược dòng thời gian về những ngày đầu của nền hội họa Thủ đô. Ông là một trong những thành viên nòng cốt của Câu lạc bộ Ấu Trĩ Viên – đội vẽ thiếu nhi đầu tiên tại Cung Văn hóa Thiếu nhi Hà Nội xưa. Chính vì xuất thân đặc biệt ấy, ông tự nhận mình là người “trưởng thành từ trẻ con” và giữ cho mình một sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt với thế giới của những cây bút màu sáp.

Khi được hỏi về cảm xúc trước quy mô “khủng khiếp” của mùa giải năm nay, họa sĩ Thành Chương không giấu nổi sự xúc động: “Tôi nhìn thấy ở đây không chỉ là con số 10.000 bài thi, mà là 10.000 ngọn lửa đam mê đang bùng cháy. Từ những tỉnh thành xa xôi đến trung ương, phong trào vẽ tranh đang nở rộ như ‘trăm hoa đua nở’. Đó là một tín hiệu đáng mừng vô cùng cho thẩm mỹ của dân tộc”.

Tuy nhiên, với tư duy của một nghệ sĩ lớn, ông không nhìn vào kỹ thuật tô màu hay cách dựng hình khéo léo. Cái ông tìm kiếm là “vàng ròng” trong sự trong trẻo. Ông chiêm nghiệm: “Trẻ em từ xưa tới nay đều vẽ rất đẹp, rất hay. Bí mật nằm ở chỗ các em sở hữu một tâm hồn hồn nhiên, ngây thơ đến thuần khiết. Cái đấy mới làm nên vẻ đẹp thực sự của hội họa thiếu nhi. Sau này khi lớn lên, khi nhận thức phát triển và bị chi phối bởi những kiến thức ‘phải vẽ thế này mới đúng’, cái hồn nhiên ấy mất dần đi. Đó là lý do vì sao một lớp vẽ hàng trăm em nhưng sau này trụ lại được với danh xưng họa sĩ chỉ đếm trên đầu ngón tay”.

Bởi vậy, họa sĩ Thành Chương khẳng định, giá trị cốt lõi của “Ngôi nhà mơ ước” không phải là một cuộc sát hạch để tìm kiếm thiên tài, mà là một hành trình nuôi dưỡng khát vọng. “Việc các em say mê vẽ, khao khát biến ước mơ về một không gian sống thành hiện thực trên mặt giấy chính là tinh thần tích cực nhất. Chúng ta cần những cuộc thi này để trang bị cho các em một nền tảng thẩm mỹ vững chắc, dù sau này các em có trở thành kỹ sư, bác sĩ hay nhà giáo, thì tâm hồn các em đã được tưới mát bởi nghệ thuật”.

“Cá tính sáng tạo vốn là tài sản quý giá nhất”

Đi sâu vào chuyên môn của vòng Chung khảo, họa sĩ Thành Chương không ngần ngại chỉ ra những “vết gợn” khiến ông trăn trở bấy lâu nay. Đó là sự hiện diện quá rõ nét của “bàn tay người lớn” trong những nét vẽ của trẻ nhỏ.

Với một người tôn thờ sự độc bản như ông, đây là một thực trạng cần được nhìn nhận nghiêm túc để bảo vệ cá tính sáng tạo cho các em. Trong quá trình chấm giải, đôi mắt sắc sảo của ông không ít lần phải nhíu lại trước những bức tranh “đẹp một cách công nghiệp”.

Ông chỉ ra một hiện trạng đáng buồn là khi đi qua các gian trưng bày, người ta có thể dễ dàng nhận ra tranh của học sinh trường nào vì chúng mang chung một phong cách, chung một cách đi màu và chung một tư duy sắp xếp ý tưởng. Đó không phải là sự sáng tạo của đứa trẻ, mà là sự rập khuôn theo ý chí của người thầy.

Họa sĩ Thành Chương thẳng thắn bày tỏ: “Có một điều đáng lo ngại là cái hồn nhiên của các em đang bớt đi do sự can thiệp của người lớn. Ở một số bài thi, tôi thấy sự rập khuôn đến mức nhìn tranh là biết ngay của học sinh trường nào vì chúng mang chung một phong cách. Tôi muốn nhắn nhủ rằng: Hãy giao đề tài, nhưng hãy để các em tự cảm nhận, tự xúc động và tự vẽ theo cách của mình. Đừng để sự hướng dẫn cụ thể trở thành sự áp đặt, làm thui chột trí tưởng tượng và cá tính sáng tạo vốn là tài sản quý giá nhất”.

“Đô thị xanh hạnh phúc” khơi gợi ngọn lửa đam mê trẻ thơ

Mùa giải thứ 4 của “Ngôi nhà mơ ước” chọn chủ đề “Đô thị xanh hạnh phúc” – một đề tài mang hơi thở văn minh và đầy thách thức. Trả lời về tính khả thi của chủ đề này, họa sĩ Thành Chương nhận định các em học sinh đã có những bước tiến dài trong việc nhận thức về không gian sống. Ông tìm thấy trong tranh của các họa sĩ nhí không chỉ là cây xanh, là vườn hoa, mà là những khát vọng về sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên ngay trong chính ngôi nhà, khu vườn của mình.

Đặc biệt, khi nói về sự thống nhất tuyệt đối của Ban giám khảo cho các giải thưởng cao nhất năm nay, ông chia sẻ: “Những bức tranh được chọn đã thực sự thuyết phục chúng tôi bằng giá trị thật. Không ai bảo ai, nhưng khi kiểm lại, các thành viên giám khảo đều có sự trùng hợp kỳ lạ trong đánh giá. Đó là minh chứng cho việc tác phẩm đã chạm được đến cảm xúc chung, tạo ra một không gian sống sinh động, đa dạng và phản ánh đúng cái ước muốn thiết thực nhất của các con. Những bức tranh ấy khiến chính người lớn chúng tôi cũng phải xúc động và suy ngẫm”.

Khép lại cuộc trò chuyện, họa sĩ Thành Chương nhấn mạnh rằng giá trị lớn lao nhất của cuộc thi không nằm ở việc định hướng nghề nghiệp, mà ở nỗ lực bồi đắp thẩm mỹ cho thế hệ trẻ. Ông tin rằng việc khơi gợi được tình yêu và sự say mê hội họa ngay từ thuở nhỏ chính là cách để trang bị cho các em một tâm hồn giàu cảm xúc và trí tưởng tượng phong phú.

Chính khát khao được biến những ước mơ về một không gian sống văn minh thành hiện thực trên mặt giấy sẽ trở thành nguồn năng lượng tích cực, giúp các em luôn giữ được cái nhìn tươi sáng và sự rung động chân thành trước cái đẹp. Đó không chỉ là thành công của một mùa giải, mà là sự thắng lợi của tinh thần nhân văn trong việc nuôi dưỡng những mầm non biết yêu và biết kiến tạo cái đẹp cho cuộc đời.