Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi chia sẻ các giải pháp của Bộ Tài chính để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. (Ảnh: BTC)
Trong khi kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động và áp lực trong nước gia tăng, mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt ra yêu cầu cao về khả năng thích ứng và điều hành linh hoạt. Không chỉ là câu chuyện về mở rộng quy mô, tăng trưởng bền vững đòi hỏi sự phối hợp hiệu quả giữa chính sách vĩ mô, năng lực nội tại của doanh nghiệp và khả năng nắm bắt cơ hội từ những động lực mới…
Linh hoạt để giữ vững mục tiêu tăng trưởng
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, bối cảnh quý I/2026 cho thấy nền kinh tế đối mặt nhiều khó khăn từ bên ngoài, song vẫn đạt kết quả tích cực. Số liệu từ Cục Thống kê thể hiện, tăng trưởng GDP quý I/2026 ước đạt khoảng 7,83%, thấp hơn kịch bản đề ra đầu năm (khoảng 9,1%) nhưng cao hơn cùng kỳ năm trước và được đánh giá là “đáng khích lệ” trong điều kiện kinh tế thế giới nhiều biến động.
Để đạt được kết quả này, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 01, xác định rõ các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Trên cơ sở đó, các Bộ, ngành, địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều hành, với mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát rủi ro và duy trì đà tăng trưởng. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là phải có các kịch bản điều hành linh hoạt hơn. Và Bộ Tài chính đang hoàn thiện các kịch bản mới để điều chỉnh phù hợp với tình hình, qua đó giữ vững mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Xác định chính sách tài khóa tiếp tục là một trong những công cụ trọng tâm cho tăng trưởng thời gian tới, ông Chi cho hay, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tài khóa hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời triển khai quyết liệt các biện pháp tăng thu, tiết kiệm chi và huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển. Việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn, cả trong nước và quốc tế, cũng được đặt ra nhằm bảo đảm nguồn lực cho tăng trưởng. Cùng với đó, một loạt giải pháp khác cũng được triển khai đồng bộ, bao gồm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, thủ tục, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng và sản xuất. Bộ Tài chính cũng định hướng tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài, hoàn thiện cơ chế để sử dụng hiệu quả nguồn vốn FDI, đồng thời phát triển các thị trường mới như thị trường carbon.
Cũng theo lãnh đạo Bộ Tài chính, nền tảng tăng trưởng kinh tế có ý nghĩa quyết định đối với nguồn thu. Khi kinh tế ổn định và tăng trưởng cao, thu nội địa sẽ bền vững. Ngành tài chính sẽ tiếp tục thực hiện nguyên tắc “thu đúng, thu đủ, thu kịp thời”, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm tra để chống thất thu, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm – Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.
Thông tin thêm về bức tranh tăng trưởng, ông Đinh Xuân Hà – Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách Nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, chính sách tài khóa thời gian qua đã được vận hành linh hoạt, kịp thời để ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, đặc biệt là biến động giá năng lượng và thị trường quốc tế. Các công cụ như điều chỉnh thuế, sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu đã góp phần giảm áp lực lên nền kinh tế và đời sống người dân.
Ông Hà cho biết thêm, trước tình huống mới, Bộ Tài chính đang phối hợp với các Bộ, ngành liên quan nhằm đẩy nhanh công tác hoàn thiện kịch bản điều hành tổng thể, kết hợp cả chính sách tài khóa và tiền tệ, với mục tiêu vẫn giữ được tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới.
Theo phân tích của lãnh đạo Vụ Ngân sách Nhà nước, trong quý I, công tác điều hành ngân sách đã đạt nhiều kết quả tích cực. Thu ngân sách nhà nước ước đạt hơn 829.000 tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán và tăng 11,4% so với cùng kỳ, trong khi chi ngân sách đạt khoảng 530.000 tỷ đồng, tăng mạnh, đặc biệt ở chi đầu tư phát triển. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ tăng trưởng trong các quý tiếp theo. Nhận định thời gian tới kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ xung đột địa chính trị đến biến động thị trường tài chính, năng lượng, đòi hỏi công tác điều hành phải chủ động hơn, linh hoạt hơn và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chính sách.
Xoay chuyển để bứt phá
Để biến thách thức, khó khăn thành cơ hội, Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách Nhà nước cho hay, Bộ Tài chính đã trình cấp thẩm quyền để triển khai các nhóm giải pháp lớn: Thứ nhất, chủ động triển khai nhóm giải pháp nêu trong kết luận Hội nghị Trung ương 02; Thứ hai, tiếp tục nghiên cứu, đề xuất chính sách tài khóa hỗ trợ nền kinh tế để thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời triển khai giải pháp chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, tăng khai thác nguồn thu tiềm năng; Thứ ba, triển khai điều hành linh hoạt lãi suất phát hành trái phiếu Chính phủ, nghiên cứu phương án huy động vốn vay mới, đa dạng kênh huy động;
Cần khai thác tối đa dư địa các ngành hàng xuất khẩu. (Ảnh: N.Thu)
Thứ tư, các Bộ, cơ quan Trung ương, địa phương tiết kiệm 10% chi thường xuyên để thực hiện nhiệm vụ an sinh xã hội; Thứ năm, tập trung giải pháp đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, nhất là công trình trọng điểm quốc gia, có tính thúc đẩy tăng trưởng; Thứ sáu, đề xuất cấp có thẩm quyền các chính sách vượt trội để thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, phát triển đa dạng loại hình quỹ đầu tư; Thứ bảy, sớm triển khai sàn giao dịch tài sản mã hóa, phát triển thị trường chứng chỉ carbon để huy động thêm nguồn lực cho tăng trưởng.
Chia sẻ về các động lực chính để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, bà Đỗ Thị Ngọc – Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đánh giá, trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, kết quả 7,83% trong quý I là sự nỗ lực của các ngành, các cấp. Các động lực tăng trưởng quý I cơ bản vẫn là động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư, tiêu dùng nội địa. Các động lực mới như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo có đóng góp nhưng chưa rõ ràng, cần thời gian dài hơn để cảm nhận được.
Với nền tăng trưởng quý I như vậy, theo Phó Cục trưởng Cục Thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm thì các quý sau phải đạt tốc độ tăng trưởng trên 10%. Cụ thể, tăng trưởng quý II phải đạt 10,5%, quý III GDP phải đạt 10,6% và quý IV phải đạt tăng trưởng 10,44%. Theo đó, các động lực tăng trưởng chính trong 3 quý còn lại của năm nay trước hết là đẩy mạnh đầu tư công. Tiếp theo là tiêu dùng nội địa dự báo sẽ cải thiện nhờ các chính sách như cải cách tiền lương, chính sách kích cầu sức mua thị trường. Và các chính sách tài khóa, tiền tệ linh hoạt hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, hỗ trợ tăng trưởng. Cuối cùng là khai thác tối đa dư địa các ngành công nghiệp xuất khẩu, khai thác tối đa lợi thế từ các FTA.
Với quan điểm của một chuyên gia kinh tế, TS Phạm Ngọc Lang – Phó Viện trưởng Viện Doanh Trí cho rằng: Mức tăng trưởng 7,83% trong quý I là một nền tảng tốt, nhưng để vọt lên ngưỡng 2 con số (trên 10%) đòi hỏi một sự “đột phá kép” về cả chính sách và năng suất. Trong đó ông nhấn mạnh vào một số giải pháp cụ thể sau:
Điều hành chính sách tiền tệ “nghệ thuật”: Trong bối cảnh biến động, ngân hàng Trung ương cần duy trì lãi suất ở mức hỗ trợ tăng trưởng nhưng phải cực kỳ linh hoạt để dập tắt áp lực lạm phát từ sớm. Việc kiểm soát rủi ro không có nghĩa là thắt chặt, mà là định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất thực thay vì đầu cơ tài sản. Thay vì chỉ siết tín dụng, Nhà nước có thể áp dụng cơ chế Sandbox cho xử lý nợ xấu hoặc các gói hỗ trợ lãi suất có mục tiêu dành riêng cho các dự án nhà ở xã hội đã hoàn thiện pháp lý. Điều này giúp khơi thông dòng vốn đang kẹt cứng, biến tài sản “chết” thành động lực tiêu dùng.
Đẩy mạnh đầu tư công làm “vốn mồi”: Cần giải ngân quyết liệt các dự án hạ tầng chiến lược (logistics, năng lượng sạch). Khi hạ tầng thông suốt, chi phí doanh nghiệp giảm, sức cạnh tranh tăng tự nhiên, tạo đà cho tăng trưởng mạnh mẽ; Cải cách thể chế để giải phóng nguồn lực: Rủi ro lớn nhất đôi khi nằm ở sự đình trệ về thủ tục. Việc đơn giản hóa mạnh mẽ môi trường kinh doanh sẽ giúp khu vực tư nhân tự tin đổ vốn, đây là động lực bền vững nhất để đạt con số 10%.
Bảo đảm an ninh năng lượng: Không thể tăng trưởng 10% nếu thiếu điện. Việc đẩy nhanh triển khai cơ chế DPPA (mua bán điện trực tiếp) cho phép các tập đoàn lớn (như Samsung, Lego) mua điện tái tạo trực tiếp. Điều này vừa giúp họ đạt chứng chỉ xanh, vừa giảm áp lực đầu tư cho EVN, bảo đảm nguồn điện cho sản xuất công nghiệp nặng mà không lo quá tải hệ thống.
TS Phạm Ngọc Lang – Phó Viện trưởng Viện Doanh Trí:
“Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là một “trận đánh lớn” cần sự hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa: Nhà nước (Kiến tạo): Giữ vai trò nhạc trưởng, đưa ra các chính sách vĩ mô ổn định, dự báo được. Quan trọng nhất là tạo ra một “hành lang pháp lý xanh” để doanh nghiệp và ngân hàng yên tâm hoạt động. Chính phủ có thể thành lập các Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn. Khi Nhà nước bảo lãnh 50% rủi ro nợ vay, ngân hàng sẽ mạnh dạn giải ngân cho doanh nghiệp đầu tư máy móc hiện đại.
Ngân hàng (Mạch máu): Cần chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua các gói tín dụng ưu đãi cho các ngành động lực. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa (thuế) và chính sách tiền tệ (lãi suất) phải nhịp nhàng để không gây ra cú sốc cho hệ thống; Doanh nghiệp (Xung kích): Là thực thể trực tiếp tạo ra giá trị, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, sẵn sàng thay đổi công nghệ và phối hợp chặt chẽ với ngân hàng để minh bạch hóa tài chính, giúp dòng vốn lưu thông hiệu quả hơn;
Ngân hàng và Doanh nghiệp – Mối quan hệ “Góp vốn”: Thay vì chỉ cho vay thế chấp bằng bất động sản, các ngân hàng cần chuyển sang cho vay dựa trên dòng tiền và đơn hàng (Factoring). Khi một doanh nghiệp có đơn hàng từ Apple hay Foxconn, ngân hàng lập tức giải ngân dựa trên uy tín của đơn hàng đó. Điều này giải quyết bài toán thiếu tài sản thế chấp – rào cản lớn nhất của các doanh nghiệp sáng tạo hiện nay.
Sự đồng lòng theo mô hình “kiềng ba chân” này chính là điều kiện tiên quyết để biến mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ con số trên giấy tờ thành hiện thực sinh động trong năm 2026”.
Nguồn:baophapluat.vn
