Sáng 22/4, tại phiên thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến một số cơ chế, chính sách đột phá nhằm phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Quốc hội Nguyễn Phạm Duy Trang (đoàn TP.HCM) đã nêu nhiều vấn đề thực tiễn đáng chú ý, đồng thời đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm, tập trung vào phát triển văn hóa gắn với thế hệ trẻ.’
Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang – Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam cho rằng, thực tiễn hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với công tác phát triển văn hóa, đặc biệt trong bối cảnh môi trường số tác động mạnh mẽ đến đời sống của trẻ em.
Đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang cho rằng phát triển văn hóa đang đối mặt nhiều thách thức mới trong bối cảnh môi trường số tác động mạnh đến trẻ em. (Ảnh: Như Ý)
Dẫn số liệu khảo sát công bố tháng 11/2025 do Bộ Công an phối hợp với Hội Bảo vệ Quyền trẻ em Việt Nam thực hiện trên gần 2.800 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố, đại biểu cho biết có tới 50% trẻ sử dụng internet từ 1 đến 3 giờ mỗi ngày, 18,8% sử dụng từ 4 đến 6 giờ, thậm chí có trường hợp trên 10 giờ mỗi ngày. Trong khi đó, hệ thống thiết chế văn hóa dành cho thiếu nhi tại nhiều địa phương còn thiếu hoặc hoạt động chưa hiệu quả, khiến không ít trẻ em tiếp cận nhanh với các trào lưu bên ngoài nhưng thiếu điều kiện để tiếp nhận, nuôi dưỡng các giá trị văn hóa truyền thống.
Từ thực trạng này, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang bày tỏ sự đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể.
Thứ nhất, đại biểu nhấn mạnh cần xác lập rõ thiết chế văn hóa dành cho thiếu nhi là một cấu phần quan trọng trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở. Theo đại biểu, sau quá trình sắp xếp, sáp nhập và tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập, số lượng thiết chế văn hóa dành cho thiếu nhi đã giảm mạnh, từ 24 đơn vị cấp tỉnh còn 8, cấp huyện từ 106 đơn vị chỉ còn 2 địa phương giữ nguyên mô hình, còn lại được sáp nhập về cấp xã. Việc thu hẹp chức năng và thay đổi mô hình quản lý đã khiến không gian sinh hoạt, vui chơi và sáng tạo của thiếu nhi bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi đó, việc hình thành nhân cách, thói quen và năng lực cảm thụ văn hóa cần được nuôi dưỡng từ sớm, trong môi trường ổn định và lâu dài. Vì vậy, đại biểu đề xuất Nghị quyết cần định hướng mỗi xã có ít nhất một không gian sinh hoạt, trải nghiệm và sáng tạo văn hóa cho thiếu nhi theo hướng linh hoạt, tận dụng các thiết chế hiện có, quy mô gọn nhẹ, đa chức năng, phù hợp thực tiễn, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc tổ chức, duy trì hoạt động hiệu quả, gắn với huy động nguồn lực xã hội hóa và sự tham gia của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội.
Thứ hai, đại biểu cho rằng cần có cơ chế đủ mạnh để phát triển các sản phẩm văn hóa dành cho thiếu nhi. Trong bối cảnh trẻ em tiếp cận khối lượng lớn các sản phẩm văn hóa, giải trí, đặc biệt trên môi trường số, các sản phẩm phù hợp với lứa tuổi, có giá trị giáo dục và mang bản sắc văn hóa Việt Nam vẫn còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chủ động xây dựng hệ sinh thái sản phẩm văn hóa chất lượng, hấp dẫn, hiện đại, phù hợp với tâm lý lứa tuổi, từ đó tạo lực đẩy nội sinh trong định hướng thẩm mỹ và hình thành nhân cách cho giới trẻ. Đại biểu đề xuất hoàn thiện cơ chế đặt hàng từ ngân sách nhà nước với tỷ lệ phù hợp cho các lĩnh vực như phim, sách, chương trình nghệ thuật và sản phẩm truyền thông số phục vụ thiếu nhi, đồng thời ban hành chính sách đột phá nhằm khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư, sáng tạo các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt, có khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Thứ ba, cần xây dựng cơ chế phát triển tài năng văn hóa từ sớm. Theo đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang, phát triển văn hóa không chỉ dừng ở việc bảo tồn và lan tỏa các giá trị hiện có mà còn phải tạo dựng nguồn lực sáng tạo cho tương lai. Do đó, Nghị quyết cần làm rõ cơ chế phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng tài năng văn hóa, nghệ thuật ngay từ lứa tuổi thiếu nhi, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường, gia đình với các tổ chức Đoàn, Hội, Đội và hệ thống thiết chế văn hóa. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung các cơ chế hỗ trợ mang tính trọng tâm và dài hạn thông qua các quỹ, chương trình và đề án phát triển văn hóa.
Thứ tư, đại biểu nhấn mạnh nguyên tắc bồi dưỡng tài năng phải đi đôi với bồi dưỡng nhận thức. Thực tiễn cho thấy việc phát triển năng khiếu, kỹ năng và thành tích là cần thiết, tuy nhiên nếu thiếu nền tảng về nhận thức văn hóa, đạo đức và bản lĩnh cá nhân thì sự phát triển sẽ thiếu bền vững, thậm chí tiềm ẩn những hệ lụy xã hội. Vì vậy, Nghị quyết cần thể hiện rõ quan điểm phát triển con người toàn diện, trong đó việc bồi dưỡng tài năng phải gắn với giáo dục nhận thức văn hóa một cách bài bản, tạo sự hài hòa giữa “tài” và “đức”.
Thứ năm, đại biểu đề xuất cần quan tâm đầu tư phát triển công chúng văn hóa. Một nền văn hóa bền vững không chỉ dựa vào đội ngũ sáng tạo mà còn phụ thuộc vào công chúng tiếp nhận. Nếu công chúng văn hóa không được chăm lo đúng mức, các thiết chế, sản phẩm và thị trường văn hóa khó có thể phát triển ổn định. Do đó, Nghị quyết cần bổ sung các giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của người dân, đặc biệt là phát triển năng lực cảm thụ và thưởng thức văn hóa trong cộng đồng, đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, lan tỏa trong trường học, gia đình và các không gian công cộng, từ đó hình thành thói quen tiếp cận, nhu cầu thưởng thức và đánh giá văn hóa lành mạnh, bền vững.
Từ những phân tích và đề xuất nêu trên, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang kiến nghị dự thảo Nghị quyết cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy con người làm trung tâm, đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ, bảo đảm các chính sách phát triển văn hóa không chỉ dừng ở tầm vĩ mô mà phải cụ thể hóa thành những điều kiện thiết thực trong đời sống. Đại biểu bày tỏ tin tưởng rằng, nếu thực hiện tốt các giải pháp này, Nghị quyết sẽ không chỉ tạo động lực cho phát triển văn hóa trong giai đoạn trước mắt mà còn góp phần xây dựng nền tảng con người Việt Nam trong dài hạn, với bản sắc vững vàng, năng lực sáng tạo cao và khả năng thích ứng mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
Nguồn:treemvietnam.net.vn
