Lực lượng chức năng rào chắn một LĐTM.
Trong thời gian chưa thể xóa bỏ ngay các lối đi tự mở (LĐTM), ngành đường sắt đề nghị các địa phương tiếp tục duy trì lực lượng chốt gác, cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm nhằm bảo đảm an toàn giao thông đường sắt (ATGTĐS).
Bốn tháng, 65 vụ tai nạn đường sắt
TCty Đường sắt Việt Nam cho biết, trong 4 tháng đầu năm (từ 16/12 – 13/4/2026), tình hình tai nạn giao thông đường sắt (TNGTĐS) diễn biến phức tạp với 65 vụ xảy ra, làm 32 người tử vong và 30 người bị thương. Các vụ tai nạn liên quan LĐTM là 27 vụ, chiếm 42%; dọc hai bên đường sắt 31 vụ (48%); còn lại 7 vụ tại các đường ngang hợp pháp, chiếm 10%.
Theo Cục Đường sắt, giai đoạn 15/12 – 14/3/2026, TNGTĐS tăng ở cả ba tiêu chí so với cùng kỳ: Xảy ra 55 vụ (tăng 41%), làm 25 người chết (tăng 47%) và 25 người bị thương (tăng 14%). Trong số này có tới 26 vụ nghiêm trọng.
Xét về vị trí, LĐTM tiếp tục là “điểm nóng” với 21 vụ (38%), tiếp đến là 29 vụ vi phạm khổ giới hạn phương tiện khi tàu chạy (53%) và 5 vụ tại đường ngang (9%). Nguyên nhân chủ yếu là do người tham gia giao thông thiếu chú ý quan sát, không tuân thủ tín hiệu, biển báo khi qua đường sắt.
Còn theo Cty CP Đường sắt Sài Gòn, trong năm 2025, dù đã bố trí lực lượng cảnh giới, vẫn xảy ra 5 lần tàu phải hãm phanh khẩn cấp do thanh chắn không được đóng kịp thời.
Trên trục đường sắt Bắc – Nam, hàng ngàn điểm giao cắt với đường bộ đang tồn tại, trong đó số lượng lớn LĐTM. TCty Đường sắt cho biết, đến 31/12/2025, ngành đường sắt đã xóa bỏ, rào kín 1.593 LĐTM trên tổng số 4.024 lối đi, đạt khoảng 39,6%. Như vậy, vẫn còn 2.431 LĐTM chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt, là những vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Việc đầu tư hạ tầng thay thế xóa bỏ LĐTM đã được triển khai nhưng tiến độ còn chậm so với kế hoạch. Cụ thể, mới xây dựng được 58,23km đường gom và hàng rào/650km dự kiến (đạt 8,95%); 15 đường ngang hợp pháp/297 đường (đạt 5,05%); 2 hầm chui/149 hầm (đạt 1,34%).
Tình trạng vi phạm hành lang ATGTĐS vẫn diễn biến phức tạp. Hiện còn 11.596 vị trí vi phạm kết cấu hạ tầng đường sắt; 4.793 vị trí vi phạm phạm vi bảo vệ công trình thông tin tín hiệu. Dù phần lớn các trường hợp đã được lập biên bản và báo cáo chính quyền địa phương, song việc xử lý dứt điểm vẫn còn hạn chế, nhiều vi phạm chưa được giải tỏa triệt để.
TCty Đường sắt nhận định, bên cạnh một số địa phương như Hải Phòng, Ninh Bình, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Quảng Trị, Huế, Gia Lai, Đồng Nai… đã tích cực triển khai các giải pháp, thì nhiều địa phương khác chưa ưu tiên bố trí nguồn vốn thực hiện. Nguồn kinh phí để đầu tư các công trình thay thế như đường ngang, hầm chui, cầu vượt… chưa được địa phương bố trí theo đúng lộ trình, chưa hoàn thành cắm mốc chỉ giới đất dành cho đường sắt, chưa bố trí được quỹ đất để xây dựng đường gom và hàng rào ngăn cách…
Đề nghị các địa phương tiếp tục duy trì chốt gác, cảnh giới
Trước thực trạng trên, TCty Đường sắt kiến nghị các địa phương có tuyến đường sắt đi qua cần rà soát quy hoạch giao cắt đường bộ – đường sắt trên địa bàn; đề xuất bổ sung vị trí xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp đường ngang hợp pháp; đồng thời xây dựng kế hoạch tổng thể xóa bỏ các LĐTM.
Các địa phương cần ưu tiên bố trí nguồn vốn cho các hạng mục thuộc trách nhiệm của mình, đặc biệt là xây dựng đường gom và các công trình phụ trợ, nhằm từng bước xóa bỏ các LĐTM nguy hiểm và giải tỏa vi phạm hành lang ATGTĐS.
Trong thời gian chưa thể xóa bỏ ngay các LĐTM, các địa phương tiếp tục duy trì lực lượng chốt gác, cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm nhằm bảo đảm ATGTĐS.
Nhằm tiếp tục xử lý dứt điểm tình trạng LĐTM, Luật Đường sắt 2025 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định theo hướng tháo gỡ vướng mắc trong bảo đảm trật tự, ATGTĐS. Theo đó, cho phép xây dựng đường gom trong phạm vi bảo vệ công trình, hành lang an toàn đường sắt hiện có trong trường hợp không thể bố trí ngoài phạm vi đất dành cho đường sắt, đồng thời phải xây dựng hàng rào ngăn cách.
Nghị định 16/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Đường sắt cũng điều chỉnh lộ trình xóa bỏ LĐTM giai đoạn 2026 – 2030. Theo đó, đến hết năm 2026, các đơn vị liên quan phải hoàn thành lập hồ sơ, quản lý các vị trí nguy hiểm; xây dựng kế hoạch thu hẹp, xóa bỏ các điểm nguy cơ cao, nhất là tại khu vực đông dân cư, mật độ tàu lớn. Đến năm 2030, hoàn thành xóa bỏ toàn bộ vị trí nguy hiểm còn lại.
Trong đó, ưu tiên đưa các dự án xây dựng đường ngang, hầm chui, cầu vượt thay thế LĐTM vào danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030. Địa phương cần dành ngân sách cho đường gom, công trình phụ trợ; giải tỏa vi phạm hành lang; duy trì cảnh giới tại các điểm chưa thể xóa bỏ.
Bên cạnh đó, rà soát, bổ sung biển báo, vạch dừng, gờ giảm tốc; kết nối tín hiệu đường bộ – đường sắt tại các đường ngang giao cắt QL. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dọc hai bên đường sắt phải bảo đảm không lấn vào phạm vi bảo vệ công trình và hành lang an toàn.
Nguồn:baophapluat.vn
