(PLVN) – Vào mỗi dịp kết thúc năm học, không gian mạng xã hội thường ngập tràn hình ảnh bảng điểm, giấy khen của học sinh do phụ huynh đăng tải. Dưới lăng kính pháp lý, tâm lý học và các tiêu chuẩn về an toàn không gian mạng, hoạt động tưởng chừng mang tính cá nhân này cần được nhìn nhận cẩn trọng hơn, nhằm bảo đảm quyền riêng tư và tránh những hệ lụy sâu xa về mặt tinh thần đối với trẻ chưa thành niên.
Nhìn từ khía cạnh quyền riêng tư của trẻ vị thành niên
Trong cuộc sống gia đình, việc ghi nhận kết quả học tập của con cái là một nhu cầu thực tế và chính đáng. Tuy nhiên, giữa việc khen ngợi, tự hào trong không gian nội bộ gia đình và chia sẻ công khai trên các nền tảng mạng xã hội có những ranh giới mong manh mà không phải cha mẹ nào cũng hiểu.
Các chuyên gia giáo dục phân tích, việc công khai điểm số chi tiết trên một không gian mở khiến học sinh vô tình bị đặt lên “bàn cân” của dư luận. Khi kết quả học tập trở thành chủ đề bàn luận của nhiều người lớn, trong đó có không ít người quen, người thân khiến trẻ phải tiếp nhận áp lực đánh giá. Khi thành tích tốt, trẻ chịu áp lực tâm lý phải gồng mình duy trì hình tượng hoàn hảo. Ngược lại, khi kết quả không như kỳ vọng, hoặc khi phụ huynh dùng mạng xã hội để bày tỏ sự thất vọng, trẻ dễ rơi vào trạng thái mặc cảm, thu mình.
Sâu xa hơn, việc liên tục gắn hình ảnh của trẻ với điểm số có thể dẫn đến sự sai lệch trong quá trình hình thành nhận thức, khiến các em có thể lầm tưởng giá trị bản thân chỉ được đo đếm bằng thành tích học tập. Đồng thời, những hình ảnh, bảng điểm này tạo ra những “kí ức” trên không gian mạng, vô tình tước đi của trẻ quyền được lãng quên hoặc quyền tự định hình lại hình ảnh cá nhân khi các em trưởng thành.
Dù vậy, nhìn nhận một cách công tâm, việc chia sẻ thành quả học tập của con cái trên không gian mạng không hoàn toàn mang sắc thái tiêu cực nếu được thực hiện đúng cách và có chừng mực. Khi phụ huynh đăng tải những thông tin này với tâm thế ghi nhận sự nỗ lực, trân trọng quá trình rèn luyện thay vì chỉ bám vào những điểm số tuyệt đối, mạng xã hội có thể trở thành một kênh khích lệ tinh thần giá trị.
Đối với nhiều gia đình, đây còn là không gian đóng vai trò như một cuốn sổ lưu niệm điện tử, giúp lưu giữ những cột mốc trong quá trình con khôn lớn và lan tỏa niềm vui chính đáng đến người thân, bạn bè ở xa. Quan trọng hơn, sự ghi nhận công khai này, nếu được thực hiện dựa trên sự đồng thuận, thấu hiểu và niềm vui tự nguyện của chính đứa trẻ, sẽ góp phần củng cố sự tự tin, giúp các em cảm nhận sâu sắc hơn sự đồng hành và tình yêu thương từ gia đình.
Không tạo thành áp lực thành tích lên trẻ
Tuy nhiên, mục đích tốt cũng cần được thực hiện đúng cách và phù hợp. Thực tế từ các chiến dịch nâng cao nhận thức an toàn không gian mạng cho thấy, việc phụ huynh lạm dụng quyền đại diện để chia sẻ dữ liệu cá nhân của con cái đang tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu sự kiểm soát.
Môi trường mạng vốn chứa đựng nhiều yếu tố phức tạp, khó lường và không bảo đảm bảo mật tuyệt đối. Khi thông tin trường lớp, năng lực học tập bị phơi bày, trẻ có nguy cơ đối mặt với sự trêu chọc, các hình thức bắt nạt trực tuyến hoặc thậm chí trở thành mục tiêu của các rủi ro an ninh khác. Trong mối quan hệ gia đình, trẻ em thường ở thế yếu và thụ động trước các quyết định đăng tải thông tin của người lớn. Do đó, các chuyên gia thường xuyên khuyến nghị phụ huynh cần trao đổi, lắng nghe và có sự đồng thuận của con em mình trước khi chia sẻ dữ liệu lên mạng. Sự cẩn trọng này không chỉ bảo đảm an toàn thông tin mà còn là bài học thực tế giáo dục trẻ về quyền tự chủ và sự tôn trọng riêng tư cá nhân.
Dưới góc độ pháp luật, Luật sư Trương Thị Tuyết Nga, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh cho rằng, cần có sự cập nhật trong nhận thức pháp lý của phụ huynh về giới hạn quyền đại diện đối với thông tin cá nhân của con cái.
Luật sư Trương Thị Tuyết Nga phân tích: “Theo Điều 21 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư. Cụ thể hóa quy định này, Điều 33 Nghị định 56/2017/NĐ-CP đã phân định rõ “kết quả học tập” thuộc nhóm thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ. Như vậy, việc công khai các dữ liệu này trên không gian mạng khi chưa có sự đồng ý của trẻ (đặc biệt đối với trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên) là có dấu hiệu vi phạm quy định về bảo vệ bí mật cá nhân, dù mục đích của phụ huynh có thể hoàn toàn xuất phát từ niềm tự hào”.
Bên cạnh yếu tố bảo mật, việc sử dụng mạng xã hội để tạo áp lực thành tích cũng chịu sự điều chỉnh của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022.
Luật sư Tuyết Nga viện dẫn thêm: “Khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình quy định rõ các hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự; kỳ thị, phân biệt đối xử về năng lực; hoặc cưỡng ép thành viên gia đình học tập quá sức đều là bạo lực gia đình. Nếu phụ huynh sử dụng nền tảng mạng hoặc lời nói trực tiếp để chê bai, so sánh tiêu cực, tạo áp lực học tập vượt quá thể trạng và năng lực tiếp thu của trẻ, hành vi này hoàn toàn có thể được xem xét là một dạng thức bạo lực tinh thần. Khác với đòn roi, bạo lực tinh thần để lại những di chứng âm ỉ, làm tổn hại đến sức khỏe tâm thần của người chưa thành niên”.
Đầu tư, kỳ vọng và ghi nhận nỗ lực học tập của trẻ em là điều chính đáng trong mỗi gia đình. Tuy nhiên, sự khích lệ đó chỉ thực sự mang lại giá trị tích cực khi được thực hiện trong khuôn khổ thượng tôn pháp luật và dựa trên nền tảng của sự tôn trọng. Thiết lập giới hạn rõ ràng giữa niềm tự hào của phụ huynh và quyền riêng tư của đứa trẻ chính là bước đi quan trọng để xây dựng một môi trường giáo dục gia đình văn minh, an toàn và phát triển toàn diện.
“Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện”
Nguồn: baophapluat.vn
