Đại biểu đề xuất cần bổ sung các nguyên tắc bắt buộc trong xây dựng bảng giá đất và hệ số K nhằm bảo đảm khách quan, minh bạch dựa trên dữ liệu và có khả năng kiểm chứng.
Quy định cơ chế giám sát quá trình định giá đất
Sáng 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Tham gia góp ý kiến về cơ chế định giá đất, đại biểu Hoàng Minh Hiếu – đoàn Nghệ An cho biết, so với Luật năm 2024, dự thảo lần này không còn quy định về cơ chế khung giá đất của Chính phủ. Vì vậy, bảng giá đất và hệ số K trở thành cơ sở duy nhất để xác định giá đất phục vụ nghĩa vụ tài chính và bồi thường, trừ trường hợp xác định giá đất.
Theo đại biểu đoàn Nghệ An, cách tiếp cận này đơn giản hơn nhưng cũng làm tăng đáng kể vai trò của bảng giá đất và hệ số K. Đây trở thành những con số cơ bản quyết định nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp và quyền lợi của các hộ gia đình.
Tuy nhiên, hiện nay dự thảo luật không quy định về tiêu chí, nguyên tắc, phương pháp xác định hệ số K; cũng không quy định chu kỳ điều chỉnh và không giao Chính phủ quy định chi tiết.
Trong khi đó, Nghị quyết 21 đã yêu cầu các cơ quan Trung ương xây dựng tiêu chí, khung, nguyên tắc, phương pháp và cơ chế giám sát và giao chính quyền địa phương quyết định giá đất.
Vì vậy, để hoàn thiện chính sách về tài chính đất đai và giá đất, đại biểu nêu 3 đề xuất: Thứ nhất, cần bổ sung các nguyên tắc bắt buộc trong xây dựng bảng giá đất và hệ số K nhằm bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu và có khả năng kiểm chứng.
Đồng thời, quy định cơ chế kiểm tra, giám sát quá trình định giá đất. Dự thảo luật cần giao Chính phủ quy định tiêu chí, khung, phương pháp định giá, trong đó có yêu cầu công khai phương pháp, nguồn dữ liệu và kết quả tính toán ở mức cần thiết.
Thứ hai, Khoản 3 Điều 76 của dự thảo định nghĩa hệ số K là tỷ lệ tăng, giảm so với bảng giá đất, là một công cụ theo dõi biến động nhưng dự thảo không quy định về chu kỳ rà soát bắt buộc.
Ông Hoàng Minh Hiếu cho rằng, công cụ theo dõi biến động mà không có chu kỳ cập nhật thì tự nó mất đi ý nghĩa. Do vậy, đề nghị bổ sung quy định bắt buộc rà soát hệ số K theo định kỳ. Đồng thời, cần quy định ngưỡng kích hoạt rà soát tự động.
Theo đó, trong trường hợp biến động giá giao dịch thực tế trên thị trường vượt quá khung nhất định, thì cơ quan nhà nước phải tự động rà soát, điều chỉnh hệ số K mà không phụ thuộc vào chu kỳ cố định. “Cơ chế này là điều kiện để hệ số K trở thành công cụ điều tiết thị trường hiệu quả, đồng thời bảo đảm tính dự báo cho các nhà đầu tư” – ông Hiếu nói.
Thứ ba, khi Nhà nước thu hồi đất, cần bảo đảm tính nhất quán về thời điểm và hệ số áp dụng đối với các trường hợp tương đồng trong cùng một phương án hoặc cùng giai đoạn bồi thường. Việc quy định như vậy sẽ tránh các trường hợp phát sinh chênh lệch chỉ vì thời điểm xử lý hồ sơ khác nhau, có thể dẫn đến việc người dân, doanh nghiệp cảm thấy bất công và phát sinh các khiếu kiện.
Hoàn thiện cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất
Tham gia ý kiến về cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất và giá đất, tài chính đất đai, đại biểu Nguyễn Đại Thắng – đoàn Hưng Yên cho biết, Điều 12 của dự thảo đã xác định Nhà nước có thẩm quyền quyết định chính sách tài chính về đất đai và điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất mà không do đầu tư của người sử dụng đất mang lại. Đại biểu đồng tình với nguyên tắc này.
Tuy nhiên, theo đại biểu, Điều 71 hiện chủ yếu quy định các khoản thu ngân sách về đất đai, trong khi cơ chế cụ thể về điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất chưa thật rõ.
Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế điều tiết đất đối với phần giá trị tăng thêm do quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị, bảo đảm nhà nước và xã hội được hưởng một phần hợp lý giá trị tăng do đầu tư công và quyết định quản lý Nhà nước tạo ra.
“Đồng thời, cần đánh giá tác động của bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất quy định tại Điều 76 dự thảo luật đối với chi phí sản xuất kinh doanh và khả năng tiếp cận đất đai của doanh nghiệp” – ông Thắng đề nghị.
Góp ý kiến, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga – đoàn TP. Hải Phòng cho rằng, cần tách bạch rõ hơn chức năng điều tiết kinh tế của giá đất với chức năng bảo đảm quyền lợi của người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo định hướng chính sách, giá đất phải góp phần bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho sản xuất, kinh doanh. Nhưng dự thảo lại sử dụng cùng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh để tính cả nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước và tiền bồi thường khi thu hồi đất. Theo đại biểu, hai mục tiêu này không hoàn toàn đồng nhất.
Khi giá đất được sử dụng như một công cụ kinh tế, Nhà nước có thể cần điều tiết để thúc đẩy đầu tư, sản xuất. Nhưng khi Nhà nước bắt buộc thu hồi đất thì mức bồi thường lại trực tiếp liên quan đến quyền tài sản và khả năng tái thiết cuộc sống của người dân.
“Tôi không cho rằng nhất thiết phải xây dựng hai bảng giá đất, nhưng Luật nên có cơ chế áp dụng khác nhau, bảo đảm việc điều tiết giá đất để giảm chi phí cho nền kinh tế không đồng thời làm giảm mức bảo vệ đối với người bị thu hồi đất” – đại biểu nêu ý kiến.
Đặc biệt, theo đại biểu khi dự thảo bỏ giá đất cụ thể và bỏ cơ chế tư vấn xác định giá đất, thì yêu cầu công khai dữ liệu, kiểm soát, phản biện và trách nhiệm giải trình trong xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh càng phải chặt chẽ hơn.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng tình, đánh giá cao tinh thần khẩn trương, trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan chủ trì thẩm tra trong việc nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Việc sửa đổi Luật Đất đai nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất đai nhằm khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
Quỳnh Nga
Nguồn: congthuong.vn
