Từ thực tiễn xây dựng mô hình “xã thương mại điện tử” tại Lai Châu, một hướng đi mới giúp phát triển kinh tế nông thôn bền vững đang được mở ra.
Tư duy đúng, nền tảng của mọi chuyển đổi
Ngày 30/1/2026, TikTok Shop phối hợp với Sở Công Thương tỉnh Lai Châu và xã Bình Lư khởi động chiến dịch “Bình Lư vươn mình”. Chiến dịch nhằm xây dựng xã Bình Lư trở thành “xã thương mại điện tử” điểm sáng về phát triển kinh tế nông thôn.
“Bình Lư vươn mình” đánh dấu sự khởi động của mô hình “Địa phương vươn mình”, một nhánh triển khai trong sáng kiến “Hàng Việt vươn mình”, được TikTok Shop thực hiện nhằm thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trên hơn 3.000 phường, xã trên toàn quốc, góp phần thực hiện Kế hoạch tổng thể về phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 của Bộ Công Thương.
Ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư (Lai Châu) chia sẻ với người dân về cơ hội kinh doanh trên nền tảng số.
Thông tin về quá trình xây dựng mô hình “xã thương mại điện tử”, ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư (Lai Châu) cho biết, xã Bình Lư hiện đang có 12 sản phẩm OCOP, trong đó có 8 sản phẩm đã được đưa lên TikTok Shop. Làng nghề miến dong của Bình Lư có lịch sử hơn 45 năm, với 80 hộ dân tham gia sản xuất, tạo ra khoảng 1.000 tấn miến dong và miến dong khoai sâm mỗi năm.
Trước đây, đầu ra của sản phẩm chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, dẫn tới biến động lớn về cung cầu và giá cả. Tuy nhiên, trong mùa mua sắm Tết năm nay, nhờ thương mại điện tử, cả miến dong truyền thống và miến dong khoai sâm Bình Lư và cả các loại hoa, cây cảnh như đào, mận… đều trở thành các sản phẩm bán chạy trên TikTok Shop.
Về bài học xây dựng mô hình thành công, theo ông Nguyễn Bá Kiện, điều quan trọng nhất giúp địa phương xây dựng thành công mô hình là “tư duy phải đi trước một bước”.
Theo ông Kiện, địa phương xác định rõ chuyển đổi số không phải là phong trào nhất thời, mà là con đường tất yếu để nông sản đi xa và người dân nâng cao thu nhập bền vững. Khi tư duy đã rõ, hành động trở nên quyết liệt và nhất quán hơn.
Không chỉ dừng ở nhận thức, Bình Lư lựa chọn cách làm thực chất: lấy người dân làm trung tâm. Chính quyền không làm thay mà “làm cùng”, tổ chức các lớp tập huấn theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, từ cách quay video, livestream đến quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng. Khi người dân hiểu, họ tin; khi đã tin, họ chủ động thay đổi.
Ông Nguyễn Bá Kiện và bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội của TikTok Shop cùng bà con Bình Lư chia sẻ về câu chuyện kinh doanh trên nền tảng TikTok Shop.
Một yếu tố quan trọng khác là vai trò của chính quyền được ông Kiện nhắc tới, tại Bình Lư, chính quyền không đứng ngoài cuộc mà trực tiếp tham gia, từ quy hoạch vùng sản xuất, chuẩn hóa sản phẩm OCOP đến hỗ trợ tem truy xuất nguồn gốc. Sự đồng hành này giúp tạo niềm tin và thúc đẩy sự tham gia rộng rãi của người dân.
Bên cạnh đó, địa phương đặc biệt chú trọng xây dựng thương hiệu. Không chỉ bán sản phẩm, Bình Lư kể câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa. Chính yếu tố này tạo nên giá trị khác biệt, giúp sản phẩm không chỉ được mua một lần mà có thể giữ chân khách hàng lâu dài.
“Cuối cùng, liên kết được xem là “chìa khóa” để hình thành hệ sinh thái bền vững. Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển đã tạo nên chuỗi giá trị hoàn chỉnh, giúp nông sản vùng cao tiếp cận thị trường rộng lớn hơn”, ông Kiện nhấn mạnh.
Gợi mở cho bài toán phát triển kinh tế số nông thôn
Từ những yếu tố kể trên có thể thấy, Bình Lư không chỉ là một địa phương bán hàng online, mà đang từng bước hình thành mô hình “xã thương mại điện tử” đúng nghĩa, nơi mỗi người dân là một chủ thể kinh tế số. Từ thực tiễn triển khai, theo ông Kiện, Bình Lư cũng rút ra nhiều kinh nghiệm quan trọng để mô hình phát triển lâu dài.
Trước hết là yêu cầu chuẩn hóa sản phẩm “từ gốc”. Theo ông Nguyễn Bá Kiện, muốn bán hàng bền vững trên nền tảng số, sản phẩm phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn từ quy trình sản xuất, bao bì, truy xuất nguồn gốc đến câu chuyện thương hiệu. Địa phương cần hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tránh tình trạng “được mùa mất giá” hay “có đơn nhưng không có hàng”.
Câu chuyện từ Bình Lư cho thấy một xu hướng rõ ràng: kinh tế số không còn là “đặc quyền” của đô thị, mà đang lan tỏa mạnh mẽ đến từng xã, từng bản.
Thứ hai là đào tạo kỹ năng số một cách bài bản. Việc mở gian hàng chỉ là bước khởi đầu; quan trọng hơn là năng lực vận hành: quản lý đơn hàng, xử lý khiếu nại, livestream bán hàng, thậm chí là xử lý khủng hoảng truyền thông. Do đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương và các nền tảng thương mại điện tử trong việc tổ chức đào tạo định kỳ, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp cho người dân.
Thứ ba là xây dựng cơ chế hợp tác dài hạn. Thay vì các chiến dịch ngắn hạn, Bình Lư kiến nghị thiết lập các chương trình hợp tác 3-5 năm giữa địa phương và sàn thương mại điện tử, với cam kết rõ ràng về tiêu thụ sản phẩm, đào tạo nhân lực và phát triển thị trường. Chỉ khi có sự ổn định, người dân mới yên tâm đầu tư sản xuất.
Một vấn đề không thể bỏ qua là logistics và truyền thông. Với các địa phương vùng cao, chi phí vận chuyển vẫn là rào cản lớn. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ về kho vận, đồng thời đẩy mạnh truyền thông theo mùa vụ để tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp sản phẩm tiếp cận thị trường hiệu quả hơn.
Nhìn rộng hơn, câu chuyện từ Bình Lư cho thấy một xu hướng rõ ràng: kinh tế số không còn là “đặc quyền” của đô thị, mà đang lan tỏa mạnh mẽ đến từng xã, từng bản.
Là đơn vị tiên phong khởi xướng sáng kiến “xã thương mại điện tử”, bà Trần Thị Tân – Giám đốc Trách nhiệm xã hội của TikTok Shop nhấn mạnh, rào cản lớn nhất ở nông thôn không phải là sản phẩm, mà là khả năng tiếp cận công nghệ và mức độ sẵn sàng thay đổi. Khi chính quyền địa phương đóng vai trò dẫn dắt, kết hợp với sự hỗ trợ từ doanh nghiệp và nền tảng công nghệ, những rào cản này hoàn toàn có thể được tháo gỡ.
Mô hình “xã thương mại điện tử” không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao kỹ năng số và tạo động lực phát triển cộng đồng.
Đáng chú ý, mô hình “xã thương mại điện tử” không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao kỹ năng số và tạo động lực phát triển cộng đồng. Người dân không chỉ bán hàng, mà còn kể câu chuyện về văn hóa, bản sắc địa phương, yếu tố quan trọng để xây dựng thương hiệu bền vững.
Ở góc độ quản lý địa phương, ông Trần Văn Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Lai Châu đánh giá, mô hình “Bình Lư vươn mình” là bước đi cụ thể trong triển khai định hướng phát triển kinh tế số nông thôn giai đoạn mới.
Theo ông Hùng, việc kết hợp giữa nền tảng công nghệ như TikTok Shop với vai trò dẫn dắt của chính quyền đã tạo ra “cú hích” quan trọng, giúp nông sản địa phương không chỉ tiêu thụ thuận lợi mà còn từng bước xây dựng thương hiệu trên môi trường số.
“Điểm đáng chú ý là người dân không còn bị động phụ thuộc vào thương lái, mà đã chủ động tiếp cận thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm thông qua câu chuyện và hình ảnh”, ông Hùng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, đại diện Sở Công Thương Lai Châu cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ, từ đào tạo kỹ năng số, chuẩn hóa sản phẩm đến kết nối logistics. Đồng thời, cần nhân rộng mô hình theo hướng có lộ trình, gắn với đặc thù từng địa phương, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa thương mại điện tử trở thành động lực tăng trưởng mới cho khu vực nông thôn.
“Sự thành công của “xã thương mại điện tử” tại Bình Lư không chỉ là bài học riêng của một địa phương vùng cao, mà có thể trở thành mô hình điểm cho nhiều địa phương trên cả nước trong hành trình phát triển kinh tế số. Khi những “viên gạch” như Bình Lư được nhân rộng, bức tranh kinh tế số Việt Nam sẽ không chỉ phát triển theo chiều rộng, mà còn bền vững từ nền tảng, nơi mỗi người dân đều có cơ hội vươn lên trên chính mảnh đất của mình” – ông Nguyễn Bá Kiện nói.
Nguồn:congthuong.vn
