Trải qua hơn 76 năm, quan hệ hữu nghị Việt Nam – Nga được duy trì và phát triển trên nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng để hai nước mở rộng hợp tác trong giai đoạn mới.
Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga từ ngày 7-9/9/2026. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nga tiếp tục được triển khai mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước lần đầu tiên tới Nga của Người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam kể từ năm 1991. Chuyến thăm là dấu mốc mới tạo ra xung lực mạnh mẽ cho quan hệ hai nước trên tất cả các lĩnh vực.
Hơn 76 năm gắn bó, hợp tác toàn diện
Việt Nam và Liên Xô, nay là Liên bang Nga, thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 30/1/1950. Trải qua hơn 76 năm, quan hệ hai nước được duy trì và phát triển, với nền tảng là quan hệ hữu nghị truyền thống và sự tin cậy chính trị.
Trong quá trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước, Việt Nam nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ chí tình của Liên Xô. Nhiều công trình do Liên Xô hỗ trợ trong những lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế như Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, cầu Thăng Long, các công trình hợp tác dầu khí đã góp phần vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.
Hàng chục nghìn cán bộ, kỹ sư và lao động có tay nghề cao của Việt Nam được đào tạo tại Liên Xô và sau này là Liên bang Nga. Nguồn nhân lực này hoạt động trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội, trong đó có những người trở thành cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt.
Sau khi Liên bang Nga được thành lập, quan hệ hai nước tiếp tục được duy trì, phát triển trên cơ sở Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga ký ngày 16/6/1994.
Hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược năm 2001 và nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2012. Năm 2021, hai bên ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đến năm 2030.
Trong khuôn khổ quan hệ này, trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao giữa hai nước được duy trì thường xuyên trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân.
Tháng 6/2024, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam. Hai bên ra Tuyên bố chung về làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên cơ sở những thành tựu 30 năm thực hiện Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị Việt Nam – Nga.
Tháng 5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Chuyến thăm diễn ra trong năm hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, cùng nhiều dấu mốc quan trọng của mỗi nước.
Trong chuyến thăm, hai bên thông qua Tuyên bố chung về các định hướng chính trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nga trong giai đoạn mới.
Cùng với các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, hai nước duy trì cơ chế Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế – thương mại và khoa học – kỹ thuật. Cơ chế này được thành lập từ năm 1992 và nâng cấp lên cấp Phó Thủ tướng từ năm 2011. Khóa họp lần thứ 25 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam – Liên bang Nga được tổ chức tại Nga vào tháng 9/2024.
Hợp tác kinh tế – thương mại giữa hai nước tiếp tục có những kết quả đáng chú ý. Kim ngạch thương mại song phương đạt 3,63 tỷ USD năm 2023, 4,58 tỷ USD năm 2024 và gần 4,77 tỷ USD năm 2025. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 3,24 tỷ USD.
Việt Nam và Nga đặt mục tiêu phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 15 tỷ USD vào năm 2030. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu chính thức có hiệu lực từ tháng 10/2016, tạo khuôn khổ thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước thành viên Liên minh.
Về đầu tư, Nga có 199 dự án tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 990 triệu USD, đứng thứ 26 trong số 147 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Việt Nam có 16 dự án tại Nga với tổng vốn đăng ký khoảng 1,6 tỷ USD, tính đến tháng 12/2025.
Dầu khí và năng lượng tiếp tục là một trụ cột trong hợp tác song phương, với các liên doanh hoạt động nhiều năm tại Việt Nam và Nga. Ngày 23/3/2026, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, mở ra nội dung hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, khoa học – công nghệ và phát triển ngành công nghiệp hạt nhân.
Hai nước cũng phối hợp tại nhiều diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, APEC, ASEM, Diễn đàn khu vực ASEAN và các cơ chế hợp tác khác.
Mở rộng dư địa hợp tác trong giai đoạn mới
Cùng với các lĩnh vực hợp tác truyền thống, Việt Nam và Liên bang Nga tiếp tục mở rộng hợp tác trong khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo, văn hóa, thể thao và du lịch.
Nga là điểm đến của nhiều sinh viên Việt Nam thông qua các chương trình học bổng và đào tạo, trong đó có các ngành năng lượng, dầu khí và khoa học cơ bản. Kể từ năm 2019, Nga tăng số học bổng dành cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất mỗi năm. Hiện có hơn 5.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Liên bang Nga.
Trong năm 2026, hai nước tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo về hợp tác khoa học và giáo dục. Theo kế hoạch, hơn 100 hoạt động được triển khai, gồm trao đổi đoàn, diễn đàn, hội nghị và hội thảo.
Hợp tác khoa học – công nghệ được mở rộng với các nội dung như nông nghiệp công nghệ cao, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học. Các lĩnh vực năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số cũng được đề cập trong định hướng mở rộng hợp tác giữa hai nước.
Trong lĩnh vực kết nối, hai nước thúc đẩy tăng cường kết nối đường sắt, hàng hải và hàng không. Việc phát huy hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu cũng được đặt ra nhằm thúc đẩy thương mại giữa hai bên.
Hợp tác văn hóa, thể thao và du lịch được triển khai thông qua các hoạt động giao lưu và tổ chức thường niên, luân phiên Những ngày văn hóa tại mỗi nước.
Năm 2025, Việt Nam lần đầu tổ chức Lễ hội Văn hóa tại Quảng trường Đỏ ở thủ đô Moskva từ ngày 25/7 đến 3/8. Hoạt động thu hút đông đảo sinh viên Nga, trong đó có những bạn trẻ chưa từng học tiếng Việt tham gia.
Du lịch giữa hai nước cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao. Theo trang tin điện tử news.ru của Nga ngày 5/9/2026, đại diện Bộ Phát triển kinh tế Liên bang Nga dự báo lượng du khách Nga đến Việt Nam trong cả năm 2026 có thể đạt 1,5 triệu lượt.
Cộng đồng người Việt Nam tại Nga hiện có khoảng 70.000 người. Cộng đồng duy trì các hoạt động gắn kết với quê hương, đồng thời có những đóng góp cho nước sở tại và quan hệ hữu nghị giữa hai nước.
Trong giai đoạn mới, Việt Nam và Nga tiếp tục thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực truyền thống như dầu khí, năng lượng, đồng thời mở rộng sang những lĩnh vực như năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học.
Việc tăng cường kết nối đường sắt, hàng hải, hàng không; mở rộng các chương trình đào tạo, nghiên cứu chung và trao đổi sinh viên; đồng thời phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương là những nội dung được đặt ra trong quá trình triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nga.
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam. Trên nền tảng tình hữu nghị truyền thống và quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, hai nước tiếp tục khai thác thế mạnh, tạo xung lực mới cho hợp tác, vì lợi ích của Nhân dân hai nước và hòa bình, ổn định, phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Phương Trang
Nguồn: congthuong.vn
