Việc bố trí tái định cư được thực hiện trên cơ sở đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng dân cư, giải quyết nhu cầu tái định cư theo phương án đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư; ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân, đồng thời bảo đảm các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Đa dạng địa điểm, loại hình nhà, đất tái định cư
Tại báo cáo về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỉ lệ 1/5000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, UBND TP Hà Nội đã nêu rõ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp phải di dời giải phóng mặt bằng (GPMB) để thực hiện dự án.
Theo đó, về địa điểm bố trí tái định cư, các yêu cầu về khu tái định cư, nhà tái định cư, thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được xác định theo các nguyên tắc bao gồm bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã, ưu tiên chuyển người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào khu vực phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn, nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án đầu tư.
Trường hợp quỹ đất trên địa bàn không đủ đáp ứng, nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, thuận lợi cho người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.
Đồng thời, bố trí tại các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm đầy đủ giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại – dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.
Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng nhu cầu tái định cư còn thiếu, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các điều kiện dịch vụ đô thị đồng bộ.
Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành TP, ý kiến của các xã, phường có liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ GPMB Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến được bố trí tại khu vực cùng địa bàn xã, phường hoặc khu vực lân cận với quy mô dự kiến khoảng 265 ha tại các xã Mê Linh là 72 ha; xã Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; xã Bát Tràng 35 ha; xã Ô Diên 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; Phường Yên Sở 10ha ; xã Nam Phù 72 ha; xã Hồng Vân 23 ha. Quỹ đất này sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung điều chỉnh số lượng, quy mô để đáp ứng tối đa nhu cầu.
Đối với các xã, phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê cho người dân, khi bố trí tái định cư dự kiến sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của TP.
Đây đồng thời là quỹ bổ sung chung của Dự án, phục vụ các địa bàn khác khi quỹ tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ nhu cầu, đồng thời tạo thêm lựa chọn về loại hình tái định cư cho người dân.
Các khu dự kiến gồm Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm – Đông Anh (với quy mô khoảng 736,84 ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh), phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; dự kiến chậm nhất Quý II/2027 hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; chậm nhất Quý IV/2029 bàn giao các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng; hoàn thành toàn bộ dự án năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và các khu vực lân cận.
Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City, với quy mô khoảng 474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc) phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và khoảng 5.000- 10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, dự kiến chậm nhất Quý II/2028 hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư, hoàn thành thực hiện đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng vào năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc các khu vực xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và các khu vực lân cận.
Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam (với quy mô khoảng 169,5 ha), dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; dự kiến hoàn thành các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và các khu vực lân cận.
Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng (với quy mô khoảng 270,68 ha), dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2030; bố trí tái định cư cho người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng và các khu vực lân cận.
Khu định cư Long Biên – Bồ Đề (với quy mô khoảng 201 ha), dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư; hoàn thành thực hiện đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030 bố trí tái định cho người dân thuộc các khu vực các phường Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Phú Thượng và các khu vực lân cận.
Khu định cư Lĩnh Nam (với quy mô khoảng 101 ha), dự kiến khoảng 20.500 căn hộ chung cư; dự kiến hoàn thành thực hiện đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030), bố trí tái định cư cho người dân thuộc các khu vực phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và các khu vực lân cận.
Áp dụng mức bồi thường gấp 2 lần quy định
Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, GPMB, TP áp dụng các chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù phù hợp với Luật Thủ đô, Nghị quyết số 254/2025/QH15, số 258/2025/QH15 của Quốc hội, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung của Chính phủ; Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND TP và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của UBND TP.
Trong đó, về bồi thường, được áp dụng mức bồi thường (bằng tiền) về đất bằng 2 lần so với mức quy định đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện về pháp lý theo quy định của Luật Đất đai, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Các điều kiện về pháp lý bao gồm, đối với đất ở, có quyết định giao đất, cho thuê đất, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có giấy tờ đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…(Khoản 2 Điều 95 Luật Đất đai), đất sử dụng đất ổn định, có vi phạm pháp luật trước 01/7/2014 (Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP).
Đối với đất nông nghiệp, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, đất nông nghiệp sử dụng ổn định trước ngày 01/7/2004 không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận (Điều 96 Luật Đất đai, khoản 5 Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP).
Đối với đất phi nông nghiệp, tổ chức được giao đất hoặc cho thuê đất trả tiền một lần.
Bồi thường công trình, bồi thường về tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng vật nuôi theo quy định của Luật Đất đai và Nghị quyết 36/2026/NQ-HĐND của HĐND TP.
Về hỗ trợ, TP thực hiện việc hỗ trợ theo quy định tại Điều 108 Luật Đất đai 2024 gồm hỗ trợ ổn định đời sống (Điều 19 Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND); hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh (Điều 14 Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND); hỗ trợ di dời vật nuôi (Điều 14 Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND); hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp (Điều 16 Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND); hỗ trợ tái định cư trong trường hợp được bồi thường về đất không đủ mua suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua tái định cư (Khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai); hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời.
Về hỗ trợ khác, TP thực hiện 4 biện pháp hỗ trợ khác theo Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của UBND TP và 2 biện pháp hỗ trợ theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND.
Về bố trí tái định cư, TP Hà Nội nhấn mạnh, việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất (khoản 6 Điều 91 Luật Đất đai 2024); đất ở đủ điều kiện được bồi thường thì được tái định cư (khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai 2024), trường hợp gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ thì được thêm suất tái định cư cho từng hộ (khoản 3 Điều 21 Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND).
Trường hợp đất không được bồi thường, nếu không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn thì được tái định cư (khoản 5 Điều 111 Luật Đất đai 2024) và trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng nhỏ hơn diện tích tối thiểu tách thửa thì được tái định cư (Điều 9 Nghị quyết 36/2026/NQ-HĐND).
UBND TP Hà Nội cũng cho biết sẽ chỉ đạo UBND phường, xã xem xét thêm các chính sách cho các hộ dân sau khi đã bố trí tái định cư (nếu cần thiết) trên nguyên tắc phù hợp với các quy định pháp luật và đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất, di dời, tháo dỡ tài sản. Công bố, công khai đầy đủ các quy định về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để nhân dân biết, đồng thuận.
UBND TP sẽ đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, quỹ nhà tái định cư phục vụ Dự án và chỉ thực hiện di dời GPMB các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.
Đồng thời, để bảo đảm tiến độ thực hiện Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và các hạng mục thuộc Dự án, TP tổ chức thực hiện công tác GPMB ngay đối với các khu vực là đất công, đất nông nghiệp và các khu vực đủ điều kiện thu hồi đất, GPMB theo quy định (kể cả các trường hợp người dân tự nguyện di dời ngay).
Minh Khôi
Nguồn: baophapluat.vn
