Có một thành phố với những trầm tích văn hóa thật khác khi màn đêm buông xuống, khi ánh sáng dịu đi, nhịp bước con người chậm lại và những ký ức không còn bị lấn át bởi ồn ào. Tam Bạc (Hải Phòng), dòng sông mang nhiều thương nhớ, chính là nơi đêm khẽ mở ra câu chuyện về đất và người miền cửa biển…
Có một Tam Bạc thương nhớ
Nhắc đến Hải Phòng, người ta thường nghĩ đến “thành phố Cảng”, “thành phố Hoa phượng đỏ”, nghĩ đến những cây cầu, bến nước, những con sông mặn mòi nơi đầu sóng ngọn gió. Cầu Rào, cầu Đất, bến Bính, sông Tam Bạc… không chỉ là địa danh, mà là ký ức, là một phần đời sống tinh thần của nhiều thế hệ người dân thành phố này.
Tam Bạc là một dòng sông nhỏ, nhưng trong lịch sử hình thành Hải Phòng, nó lại mang một vai trò lớn. Từ thế kỷ XVII, khi hoạt động buôn bán, đánh cá ven sông phát triển, Tam Bạc đã trở thành điểm tựa cho quá trình hình thành cảng Hải Phòng. Theo lời các bậc cao niên, phố Tam Bạc được mở từ thời Pháp thuộc. Đến thế kỷ XIX, diện mạo tuyến phố dần định hình khi giới kinh doanh người Pháp và người dân đến định cư, buôn bán. Năm 1953, phố được đặt tên Bạch Thái Bưởi, tên một nhà tư sản lớn của người Việt. Sau ngày chính quyền cách mạng tiếp quản thành phố năm 1955, phố chính thức mang tên Tam Bạc, bởi tuyến phố chạy dọc theo dòng sông cùng tên.
Ngày nay, phố Tam Bạc đã trở thành một phần của khu phố cổ nằm ở trung tâm thành phố Hải Phòng. Vẻ đẹp của nó không chỉ đi vào những tác phẩm nghệ thuật, mà còn in sâu trong ký ức của người dân. Đã từng có nhiều ý tưởng được đặt ra cho khu vực này: biến Tam Bạc thành một “sông Seine” thu nhỏ với quán sách ven sông, họa sĩ vẽ ký họa, quán cà phê nhỏ, hàng cây xanh, những góc thư giãn lý tưởng. Không phải tất cả đều thành hiện thực, nhưng khát vọng gìn giữ và làm sống lại dòng sông thì rất rõ ràng.
Không gian Tam Bạc không đứng riêng lẻ. Nó liền mạch với làng Vẻn, tiền thân của đất Hải Phòng, gần đền thờ Nữ tướng Lê Chân, người mở đất An Biên xưa, vị “Thành hoàng” của đất Cảng. Nơi đây còn có Nhà hát thành phố, một trong ba nhà hát lớn do người Pháp xây dựng tại Việt Nam, công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc và lịch sử Hải Phòng.
Bên cạnh Nhà hát thành phố là Trung tâm Triển lãm và Mỹ thuật thành phố, nằm giữa không gian cây xanh rộng lớn, thường xuyên diễn ra các hoạt động trưng bày tranh, ảnh của nghệ sĩ, họa sĩ, thiếu nhi. Những năm gần đây, công viên Tam Bạc cũng liên tục được mở rộng, hình thành một dải công viên bên dòng sông.
Khi Hải Phòng thí điểm tuyến phố đi bộ Quang Trung từ tối thứ Sáu đến Chủ nhật hàng tuần, khu vực này nhanh chóng trở nên nhộn nhịp. Dòng người đổ về dạo chơi, mua sắm, thưởng thức ẩm thực, xem biểu diễn nghệ thuật. Không gian quen thuộc được “kéo giãn” về thời gian, sống động hơn khi đêm xuống.
Phố đi bộ Quang Trung là tuyến phố đi bộ thứ hai của phố cổ Hải Phòng. Đây không chỉ là một điểm vui chơi, mà còn là bước đi cụ thể trong chiến lược phát triển kinh tế ban đêm và quảng bá bản sắc văn hóa thành phố. Hai bên bờ sông Tam Bạc, từ Thế Lữ đến Tam Bạc, các đêm nhạc, chương trình biểu diễn quần chúng, hoạt động ẩm thực địa phương được tổ chức, tạo nên một không gian trải nghiệm nhẹ nhàng, không quá ồn ào nhưng đủ sức níu chân người ở lại.
Đến đánh thức du lịch đêm xứ Đông
Những năm gần đây, Hải Phòng đã có những bước đi ban đầu trong phát triển du lịch đêm. Không chỉ tại khu vực trung tâm thành phố, mà còn mở rộng ở các khu du lịch trọng điểm, kinh tế đêm cũng đang từng bước được định hình. Tại Đồ Sơn, mô hình thí điểm 9 ki-ốt di động bán sản phẩm OCOP, hải sản khô, đồ lưu niệm trên tuyến phố đi bộ đường Vạn Hương, kết hợp biểu diễn nghệ thuật đường phố vào cuối tuần, đã tạo không khí sôi động từ 17h đến 23h, thu hút đông đảo du khách.
Tại Cát Bà, năm 2025 đánh dấu sự xuất hiện của chợ đêm VUI-Fest Bazaar với hàng trăm gian hàng thân thiện môi trường, cùng chuỗi nhà hàng, pub, trải nghiệm ẩm thực và giải trí về đêm. Show diễn “Bản Giao hưởng Đảo Xanh” và các dịch vụ xe điện, xe đạp tham quan thị trấn về đêm đã góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, đặc biệt là dòng khách có khả năng chi trả cao.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất gần đây là tour du lịch văn hóa đêm “Dấu thiêng Hàng Kênh”, chính thức ra mắt vào tháng 6/2025. Tour kết hợp giữa tâm linh, nghệ thuật truyền thống và công nghệ trình chiếu 3D mapping hiện đại, kể câu chuyện về Đức Ngô Quyền – người mở đầu kỷ nguyên độc lập của dân tộc – trong không gian linh thiêng của Đình Hàng Kênh.
Điểm đặc biệt của tour là cách tiếp cận di sản không theo lối “tham quan – thuyết minh” truyền thống, mà chuyển sang hình thức trải nghiệm đa giác quan: dâng hương, xem trình diễn rối nước, chèo, ca trù, hát cửa đình, xin chữ, trải nghiệm ẩm thực, mua sắm thủ công truyền thống. Show 3D mapping “Sóng Bạch Đằng – Hào khí Ngô Quyền” tái hiện lịch sử bằng ánh sáng, âm thanh và hình ảnh chuyển động trên nền kiến trúc cổ, tạo nên cảm xúc mạnh mẽ cho người xem.
Từ mô hình này, nhiều chuyên gia cho rằng Hải Phòng hoàn toàn có thể mở rộng không gian di sản ban đêm tại các địa danh văn hóa di sản như Côn Sơn – Kiếp Bạc, Bạch Đằng Giang, Văn miếu Mao Điền, chùa Giám… Thực tế hiện nay, phần lớn các di tích này mới chỉ hoạt động ban ngày, trong khi ban đêm, khoảng thời gian lý tưởng để “kể chuyện di sản” vẫn đang bị bỏ ngỏ. Dù đã có những mô hình khởi sắc, song theo đánh giá của ngành du lịch Hải Phòng, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay nằm ở mâu thuẫn giữa quy định hiện hành và nhu cầu thực tế của thị trường. Việc nhiều dịch vụ giải trí, bar, lounge phải đóng cửa trước 22h khiến các dự án đầu tư lớn vào du lịch đêm khó phát huy hiệu quả, chưa thể hình thành các khu phố đêm sôi động theo chuẩn quốc tế.
Bên cạnh đó, mở rộng không gian và thời gian hoạt động ban đêm cũng đặt ra thách thức về quản lý an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy, kiểm soát tiếng ồn và nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dịch vụ đêm – đặc biệt là các tổ hợp giải trí lớn, phục vụ khách quốc tế.
Theo ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, thành phố có đầy đủ điều kiện để định vị lại thương hiệu du lịch dựa trên các giá trị toàn cầu và khác biệt của hệ thống di sản. Quần đảo Cát Bà – Vịnh Lan Hạ và không gian di sản Côn Sơn – Kiếp Bạc được xác định là hai trụ cột chiến lược.
Hiện Hải Phòng có gần 900 cơ sở lưu trú với hơn 23.000 phòng, 183 doanh nghiệp lữ hành, nhiều tập đoàn lớn đầu tư các dự án du lịch quy mô. Năm 2025, thành phố ước đón khoảng 14,5 triệu lượt khách, doanh thu trên 15.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp của du lịch vào GRDP mới đạt gần 3%, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.
Trong giai đoạn tới, Hải Phòng xác định ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối, các tổ hợp vui chơi giải trí – nghỉ dưỡng quy mô lớn, đổi mới xúc tiến quảng bá, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút nhà đầu tư chiến lược, trong đó phát triển kinh tế đêm được xem là một hướng đi quan trọng.
Hướng tới mốc hơn 16 triệu lượt khách vào năm 2026, Hải Phòng đang dần đi đến một lựa chọn tất yếu: không chỉ đón nhiều hơn, mà đón sâu hơn, chậm hơn và ở lại lâu hơn trong ký ức du khách. Trong hành trình ấy, kinh tế đêm không chỉ là phép cộng của thời gian và chi tiêu, mà là cách thành phố đánh thức những tầng ký ức đã lắng sâu, gìn giữ “hồn phố”, các khu du lịch, di sản thiên nhiên nhiên thế giới giữa nhịp sống hiện đại. Khi đêm xuống và thành phố biết kể câu chuyện của mình bằng ánh sáng, âm thanh và cảm xúc, Hải Phòng sẽ không chỉ là điểm đến trên bản đồ du lịch, mà là nơi người ta muốn quay lại, để nhớ…
Nguồn: Pháp luật Việt Nam
