Quốc Tử Giám là trường Quốc học đầu tiên của nước ta. Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám là dịp để tôn vinh đạo học Việt được khơi nguồn, bồi đắp qua gần 1.000 năm lịch sử.
Chiều 2/11/2026 , tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám đã công bố chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
Sau khi lập Văn Miếu, năm 1076, triều Lý đã thành lập Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam dưới triều Vua Lý Nhân Tông. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây không chỉ là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước, mà còn là không gian kết tinh những giá trị cốt lõi của nền đạo học của đất nước: Đề cao đạo đức, coi trọng tri thức, tôn vinh người thầy và lấy việc học làm nền tảng để lập thân, phụng sự quốc gia.
Phát biểu tại họp báo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài cho biết, kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, mà quan trọng hơn là khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến Việt Nam và ý nghĩa của những giá trị ấy đối với tương lai đất nước.
Trong bối cảnh hiện nay, truyền thống đạo học cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và những chính sách phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi hoạt động kỷ niệm mà thành phố Hà Nội tổ chức: trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai.
Điểm nhấn của chuỗi hoạt động kéo dài từ ngày 5 – 15/11 là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam”, diễn ra vào tối ngày 14/11. Với chủ đề “Tinh hoa đạo học”, chương trình được xây dựng như một hành trình trở về cội nguồn, tôn vinh những giá trị tinh thần đã làm nên sức sống bền bỉ của nền giáo dục Việt Nam, từ việc lập Quốc Tử Giám năm 1076 đến truyền thống đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng hiền tài.
Chương trình gồm phần lễ và phần hội, kết hợp nghi thức khai văn với nghệ thuật trình diễn, hòa quyện giữa chất liệu văn hóa truyền thống và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ: Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương và nhóm OPlus…
Tổng đạo diễn chương trình Phạm Hoàng Giang cho biết, chương trình sử dụng tổng hợp các loại hình ca, múa, nhạc, các tiết mục mashup, hình ảnh tư liệu kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại… Yếu tố công nghệ được sử dụng để tăng tính hấp dẫn nhưng chủ yếu làm nhiệm vụ kết nối các phần hướng tới mục tiêu cao nhất là truyền tải tinh thần đạo học bằng ngôn ngữ gần gũi với công chúng.
Hoạt động nổi bật thứ hai là hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” tổ chức vào ngày 12/11.
Trên cơ sở tiếp cận lịch sử và thực tiễn, hội thảo hướng tới trao đổi, đề xuất các định hướng, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản Quốc Tử Giám trong bối cảnh mới; đồng thời gợi mở những bài học từ truyền thống đạo học đối với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng đất nước trong thời kỳ hội nhập, phát triển.
Bên cạnh đó, Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn tổ chức hàng loạt hoạt động khác như: Triển lãm “Tổ nghề và nhà nho nước Việt” giới thiệu một số nghề thủ công truyền thống và sản phẩm mỹ nghệ tiêu biểu của các làng nghề Việt Nam, làm nổi bật đóng góp của các nhà nho, nhà khoa bảng, những người truyền nghề và các thế hệ nghệ nhân trong việc gìn giữ, trao truyền, phát triển kỹ nghệ dân tộc; Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” (khu vực đền Bà Kiệu, phố Đinh Tiên Hoàng) giới thiệu khái quát lịch sử hình thành, quá trình phát triển và những giá trị tiêu biểu của Quốc Tử Giám, phản ánh các nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Dịp này, Ban tổ chức còn đem đến khán giả chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám – Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài” vào tối ngày 8/11 tại không gian hồ Văn, thuộc quần thể di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật, chương trình góp phần lan tỏa tinh thần tôn vinh đạo học, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống văn hiến và khát vọng phát triển của dân tộc. Ngoài ra, còn có một số hoạt động trưng bày, triển lãm, trải nghiệm khác.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài, các hoạt động được tổ chức theo hướng kết hợp hài hòa giữa nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và sáng tạo nghệ thuật đương đại.
Thông qua chuỗi hoạt động, Hà Nội mong muốn tiếp tục khẳng định vị thế của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong không gian văn hiến Thăng Long; phát huy vai trò của di sản trong giáo dục truyền thống, bồi dưỡng nhân cách và khơi dậy tinh thần học tập, sáng tạo của các thế hệ, nhất là thế hệ trẻ.
