“Nếu như trước đây, sức mạnh quốc gia là tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, thì ngày nay, sức mạnh ấy phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu”, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu chiều 12/1. Theo Thủ tướng, chỉ khi có dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung thì mới có trí tuệ nhân tạo, Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số.
Dữ liệu phải là nền tảng chiến lược, thay thế 90% hoạt động hành chính đến năm 2030
Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, nêu rõ, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đã nhất quán xác định tầm nhìn chiến lược về phát triển dữ liệu. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Luật Dữ liệu khẳng định dữ liệu là “tư liệu sản xuất mới”, là tài nguyên chiến lược cần huy động nguồn lực để làm giàu thành tài sản.
Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, luật của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các văn bản (Nghị định số 278, Nghị quyết số 175 và 214); tập trung xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia hiện đại; khung kiến trúc dữ liệu quốc gia thống nhất; thúc đẩy tạo lập dữ liệu, quy định về kết nối, chia sẻ dữ liệu thống nhất trong toàn hệ thống chính trị để hình thành nền tảng dữ liệu quốc gia hiện đại, tin cậy, hiệu quả; phấn đấu đến năm 2030 thay thế trên 90% hoạt động hành chính bằng xử lý dữ liệu số.
Người đứng đầu Chính phủ cho biết, trong thời giann qua đã có nhiều kết qủa đã đạt được như: công tác hoàn thiện thể chế được triển khai quyết liệt, góp phần tích cực tháo gỡ “điểm nghẽn” để khơi thông nguồn lực cho phát triển dữ liệu; việc triển khai, xây dựng, khai thác, sử dụng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, triển khai cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp; sử dụng nền tảng VNeID thay thế giấy tờ giúp cắt giảm 30-50% chi phí tuân thủ…
Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế như còn thiếu cơ sở pháp lý cho việc phát triển sản phẩm, dịch vụ dữ liệu cốt lõi; dữ liệu còn phân tán, phân mảnh, chất lượng chưa đồng đều; tiến độ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành còn chậm. Cùng với đó, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội; lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, lộ lọt thông tin cá nhân vẫn còn diễn biến phức tạp…
Theo Thủ tướng, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế là nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của dữ liệu còn chưa đầy đủ, tổ chức triển khai thực hiện còn yếu, chưa phát huy được vai trò người đứng đầu; kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm, thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát…
“Nếu như trước đây, sức mạnh quốc gia là tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, thì ngày nay, sức mạnh ấy phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu. Có dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung thì mới có trí tuệ nhân tạo, mới có Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, công dân số”, Thủ tướng nêu rõ.
Lãnh đạo Chính phủ cũng lưu ý, an ninh dữ liệu phải mang tầm chiến lược nhằm bảo vệ dữ liệu của cả quốc gia, dân tộc và hơn 100 triệu người dân. “Mất dữ liệu là mất thông tin, mất thông tin là mất an ninh và mất an ninh là mất quyền tự chủ”, Thủ tướng nói.
Tăng tốc xây dựng hạ tầng, khung pháp lý và nhân lực dữ liệu chất lượng cao
Trên tinh thần đó, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới. Trong đó, cần triển khai hiệu quả các hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu. Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia, hoàn thành trong tháng 1 này.
Các bộ, ngành, địa phương thành lập Ban chỉ đạo về dữ liệu hoặc hợp nhất vào Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06.
Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới dữ liệu, hoàn thành trong quý II. Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn về dữ liệu.
Thủ tướng cũng lưu ý đẩy mạnh xây dựng và phát triển các cơ sở dữ liệu, nền tảng quốc gia. Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an khẩn trương hoàn thành và đưa vào vận hành hiệu quả Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1, đề xuất xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia số 2 và 3. Các bộ, ngành, địa phương khẩn trương đăng ký, xây dựng lộ trình, phương án chuyển dịch hạ tầng dữ liệu lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong quý I/2026…
Tiếp đó, đẩy mạnh kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu và nền kinh tế dữ liệu.
Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn về bảo vệ dữ liệu. Tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm, bảo đảm an toàn, ổn định các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quan trọng quốc gia.
Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh đào tạo nhân lực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo; tăng cường gắn kết 3 nhà; hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc thù cho đội ngũ làm công tác dữ liệu, nhất là vị trí then chốt, có chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài; mở rộng đào tạo ở nước ngoài, cấp chứng chỉ quốc tế, tăng cường hợp tác với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu hàng đầu để phát triển nhân lực dữ liệu trình độ cao.
Bên cạnh đó, bố trí đủ kinh phí từ nguồn chi đầu tư, chi thường xuyên cho phát triển các trung tâm dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu, tạo lập, thu thập, số hóa, làm sạch dữ liệu, đào tạo nhân lực…
Cuối cùng, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp kiểm soát bộ thủ tục hành chính thống nhất, dùng chung nhưng có đặc thù.
Thủ tướng tin tưởng rằng phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu sẽ tiếp tục có những chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và bền vững, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, không ngừng nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân, xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Nguồn: Pháp luật Việt Nam
