Trước tình trạng nhiều phụ huynh bức xúc vì phải nộp từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng để “đặt cọc” suất học, Sở GD-ĐT Hà Nội vừa ban hành văn bản yêu cầu các trường ngoài công lập và trường chất lượng cao tuyệt đối không thu tiền giữ chỗ trong kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.
Yêu cầu này được đưa ra trong hướng dẫn phục vụ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026–2027, Sở GD-ĐT Hà Nội yêu cầu các trường thực hiện tuyển sinh theo hình thức trực tuyến (trên cổng thông tin của đơn vị, theo đúng thời gian quy định), đồng thời tuyệt đối không thu tiền giữ chỗ hay đặt cọc.
Chủ trương này nhằm chặn tình trạng “đặt cọc để giữ suất”, một dạng giao dịch khiến phụ huynh chịu áp lực tài chính, đồng thời tạo cảm giác thiếu công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập. Dù gây ra nhiều tranh luận, song tình trạng này không phải là mới mà đã tồn tại dai dẳng từ nhiều năm nay như một “lệ bất thành văn” mỗi mùa tuyển sinh.
Dù vậy, theo khảo sát của Tạp chí Trẻ em Việt Nam, hàng loạt trường ngoài công lập đã phát đi thông báo tuyển sinh cho năm học 2026 – 2027. Đi kèm với đó là yêu cầu bắt buộc phụ huynh phải đóng “phí ghi danh” hoặc “phí nhập học” ngay sau khi có kết quả trúng tuyển. Thực chất, đây là các khoản tiền mà phụ huynh vẫn thường ngầm hiểu là “tiền cọc” hay “phí giữ chỗ” để đảm bảo một suất học cho con em mình.
Trường Phổ thông Liên cấp Phenikka
Theo chính sách tài chính cho năm học 2026-2027, nhà trường quy định hai khoản thu bắt buộc đối với thí sinh là phí khảo sát (700.000 đồng) và phí nhập học (5.000.000 đồng). Đáng chú ý, đơn vị này khẳng định sẽ không hoàn trả hoặc chuyển nhượng các khoản phí nêu trên dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả trong trường hợp học sinh không đạt điều kiện đầu vào hoặc gia đình chủ động rút hồ sơ. Để hoàn tất quy trình nhập học, phụ huynh phải đăng ký ghi danh, nộp đầy đủ hồ sơ và hoàn tất nghĩa vụ tài chính theo đúng lịch xét tuyển của bộ phận Tuyển sinh.
Hệ thống Trường Liên cấp Newton
Đối với khối THPT, nhà trường áp dụng biểu phí phân loại theo từng hệ đào tạo cụ thể. Theo đó, phí phỏng vấn và kiểm tra đầu vào cho các hệ Chất lượng cao (Tiếng Anh, Tiếng Trung) và hệ Bán quốc tế (Tiếng Anh, Tiếng Trung) được ấn định ở mức 500.000 đồng; riêng hệ Song ngữ mức phí này là 1.000.000 đồng.
Đáng chú ý, phụ huynh có con em theo học tại cả ba hệ trên đều phải hoàn tất khoản phí đặt chỗ trị giá 12.000.000 đồng. Khác với tính chất của phí nhập học, số tiền đặt chỗ này sẽ được nhà trường thực hiện đối lưu, hoàn trả bằng cách khấu trừ trực tiếp vào các khoản đóng góp chính thức khi học sinh bắt đầu năm học mới. Đây được xem là biện pháp nhằm đảm bảo chỉ tiêu cũng như sự cam kết nhập học từ phía gia đình trước thềm năm học mới.
Hệ thống giáo dục Everest
Trong thông báo tuyển sinh vào lớp 10 mới nhất, Hệ thống giáo dục Everest yêu cầu mức phí ghi danh là 10.000.000 đồng để giữ chỗ cho học sinh. Khoản phí này sẽ được trừ vào tổng các khoản phải đóng khi hoàn tất thủ tục nhập học. Dù vậy, nhà trường cũng đưa ra khuyến cáo: Phí ghi danh sẽ không được hoàn lại nếu học sinh thay đổi quyết định và không theo học tại trường. Ngoài ra, mức phí đánh giá năng lực đầu vào và xét học bạ được ấn định lần lượt là 500.000 đồng và 200.000 đồng.
Giáo dục không phải là cơ hội thương mại hoá
Chia sẻ với Tạp chí Trẻ em Việt Nam về khoản tiền gọi là “phí đặt cọc”, Luật sư Nguyễn Minh Long (Công ty Luật Dragon – Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) nhận định, Luật Giáo dục 2019, Nghị định 59/2014/NĐ-CP sửa đổi 69/2008/NĐ-CP Chính phủ quy định về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường đều không có khoản nào có tên là “phí giữ chỗ”.
Do đó, với khoản được gọi là “phí giữ chỗ” này thực chất nó là một khoản tiền đặt cọc cho một giao dịch sẽ được thực hiện trong tương lai chứ không phải là một khoản phí. Tuy nhiên, giáo dục không phải là một giao dịch thuần túy, việc nhận cọc trong giáo dục là điều không thể xảy ra.
Có thể thấy, trong cuộc đua không ngừng để thu hút học sinh và tăng trưởng doanh thu, một số cơ sở giáo dục tư thục đã trở nên quá mức tham lam và thương mại hóa giáo dục. Họ xem giáo dục là một cơ hội để kiếm lợi nhuận. Trong khi một số gia đình có thể dễ dàng chi trả tiền giữ chỗ thì cũng không ít gia đình thu nhập thấp, đó có thể là một gánh nặng không thể chịu đựng được.
Đây là một hành động không chỉ thách thức tính công bằng mà còn làm méo mó quy định của nhà nước và làm ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.
Dù không phải là sớm vì đã xảy ra vài năm nay, tuy nhiên, trước khi bước vào năm học 2026 – 2027, Sở Giáo Dục và Đào tạo Hà Nội đã đưa ra một bước quyết định được phụ huynh học sinh và dư luận đồng tình đó là cấm thu phí giữ chỗ. Điều này không chỉ là một biện pháp để bảo vệ tính công bằng và giá trị của giáo dục mà còn là một thông điệp rõ ràng về sự không chấp nhận được của sự thương mại hóa trong lĩnh vực này.
Nguồn: Tạp chí Trẻ em Việt Nam
