Nâng cao năng lực cho cha mẹ về bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em khuyết tật hoà nhập cộng đồng

Thực hiện Quyết định số 1438/QĐ-TTg ngày 29/10/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án hỗ trợ trẻ em khuyết tật tiếp cận với các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc và giáo dục tại cộng đồng giai đoạn 2018-2025, Cục Bà mẹ và Trẻ em tổ chức lớp tập huấn nâng cao năng lực cho đại diện mạng lưới các hội và người khuyết tật, hội cha mẹ có trẻ em khuyết tật khu vực miền Bắc năm 2025. Chương trình diễn ra trong hai ngày 8-9/11/2025 tại tỉnh Ninh Bình.

Phát hiện sớm – can thiệp sớm: “Chìa khóa giúp trẻ hòa nhập tốt hơn”

Lớp tập huấn quy tụ đại diện các tổ chức Hội và mạng lưới tiêu biểu khu vực phía Bắc, gồm: Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam (VACR), Liên hiệp hội về Người khuyết tật Việt Nam, Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam, Hội Người khuyết tật tỉnh Ninh Bình, Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam, Hội gia đình trẻ em và người bại não Việt Nam; Mạng lưới Tự kỷ Việt Nam, Hội cha mẹ trẻ em khiếm thị và các dạng tật khác,…

Phát biểu khai mạc chương trình, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Đăng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết, trong những năm qua, ngành y tế cùng các tổ chức, hội, đoàn thể đã triển khai nhiều hoạt động tích cực, góp phần giúp trẻ em khuyết tật hòa nhập cộng đồng tốt hơn. 

Bên cạnh việc cập nhật tình hình triển khai Đề án, ông nhấn mạnh: “Cha mẹ là mắt xích đầu tiên và quan trọng nhất trong chuỗi hỗ trợ trẻ khuyết tật”. Câu nói ấy không chỉ thể hiện vai trò then chốt của gia đình, mà còn là lời kêu gọi mỗi người trong xã hội cùng chung tay tạo dựng môi trường yêu thương, an toàn và bình đẳng hơn cho trẻ em khuyết tật.

Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Đăng Khoa cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và sàng lọc sớm các dấu hiệu phát triển bất thường ở trẻ. Ông cho biết, ngày 31/1/2023, Bộ Y tế đã ban hành tài liệu hướng dẫn phát hiện sớm – can thiệp sớm khuyết tật trẻ em. Dự kiến, trong thời gian tới, bộ công cụ sàng lọc sẽ được chỉnh sửa, chắt lọc về hình thức thể hiện nhằm dễ sử dụng hơn cho phụ huynh, giúp việc nhận diện sớm các bất thường phát triển ở trẻ được thực hiện hiệu quả, thuận tiện hơn.

“Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu phát triển không bình thường, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên sâu để được khám, can thiệp và phục hồi chức năng kịp thời. Phát hiện sớm – can thiệp sớm chính là chìa khóa giúp trẻ hòa nhập cộng đồng tốt hơn”, TS.BS. Trần Đăng Khoa nhấn mạnh.

Ông cho biết, Cục Bà mẹ và Trẻ em sẽ xây dựng Đề án cho giai đoạn tiếp theo (2026-2030), hướng đến sự quan tâm mạnh mẽ và hiệu quả hơn từ toàn xã hội đối với trẻ em khuyết tật.

“Chúng tôi luôn dành trọn tình yêu thương và sự sẻ chia sâu sắc đến trẻ em khuyết tật, đồng thời gửi lời tri ân tới các bậc cha mẹ cùng các tổ chức, hội đã không ngừng cống hiến vì các em”, ông chia sẻ.

Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Sâm, chuyên viên Phòng Chăm sóc bà mẹ và Trẻ em (Cục Bà mẹ và Trẻ em), trình bày tổng quan hệ thống chính sách, quy định pháp luật và các thay đổi trong cơ chế quản lý hai cấp về lĩnh vực trẻ em khuyết tật. Bà giới thiệu mạng lưới dịch vụ hỗ trợ trẻ em khuyết tật giúp cha mẹ và các tổ chức xã hội có thể định hướng, phối hợp hiệu quả hơn trong quá trình hỗ trợ trẻ.

Cha mẹ là mắt xích đầu tiên và quan trọng nhất trong chuỗi hoạt động hỗ trợ trẻ khuyết tật 

Trong phần chuyên đề giáo dục, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng – Giảng viên Học viện Quản lý Giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) chia sẻ về Quyết định số 403/QĐ-TTg ban hành ngày 25/2/2025 của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Quy hoạch hệ thống cơ sở giáo dục chuyên nghiệp đối với người khuyết tật và hệ thống trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, mục tiêu cụ thể đến năm 2030, phấn đấu 100% số đơn vị cấp tỉnh có trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập công lập; vận hành hiệu quả hệ thống cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật, trong đó với 11 cơ sở đã có và thành lập mới 01 cơ sở công lập. 

Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục hòa nhập. Đây không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà cần sự tham gia mạnh mẽ hơn nữa của gia đình và cộng đồng.

“Chỉ khi cha mẹ hiểu, có kiến thức đồng hành, mỗi trẻ em mới thật sự có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng của mình”, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng khẳng định.

Thạc sĩ Tâm lý Trần Thu Hường tâm sự: “Trong suốt 20 năm đồng hành cùng trẻ rối loạn phát triển, tôi nhận thấy những học sinh có được sự đồng hành tận tình của cha mẹ thường tiến bộ vượt bậc ở nhiều kỹ năng. Cha mẹ có thể làm được những điều mà các thầy cô không thể. Chính trẻ khuyết tật đã trở thành người thầy dạy chúng ta về kiên nhẫn, yêu thương và sự sáng tạo”.

Thạc sĩ Đinh Thị Lan Anh – Chủ tịch Hội Gia đình trẻ em và người bại não Việt Nam, chia sẻ: “Là một người mẹ có con bị bại não, tôi luôn trăn trở về việc tạo ra một nơi để các cha mẹ được nâng đỡ tinh thần, các con được chăm sóc hỗ trợ, không bị kỳ thị. Chính vì vậy, tôi đã đứng lên quy tụ những người mẹ đồng cảnh, thành lập Hội Gia đình trẻ em và người bại não Việt Nam”.

Bà Lan Anh khuyến khích cha mẹ chuẩn bị thật tốt bốn chữ T: Tinh thần – Thể chất – Tri thức – Tài chính, bởi đó là nền tảng để đồng hành cùng con trong hành trình hòa nhập. Theo bà, các tổ chức của cha mẹ chính là “cầu nối trung gian” giữa gia đình, trẻ em khuyết tật với các cơ quan, tổ chức xã hội – góp phần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ bền vững.

Đại diện Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam chia sẻ, thông qua chương trình, các đại biểu không chỉ được cập nhật kiến thức, chính sách mới mà còn tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, tạo tiếng nói thống nhất trong việc bảo vệ quyền và thúc đẩy hòa nhập cho trẻ em khuyết tật.

Lớp tập huấn tại Ninh Bình khép lại trong tinh thần sẻ chia, đồng hành và cam kết tiếp tục nhân rộng mô hình hỗ trợ tại cộng đồng – hướng tới mục tiêu mọi trẻ em, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, đều được sống, học tập và phát triển trong tình yêu thương và tôn trọng.