Một số tuyến đường ngập sâu sau mưa, phương tiện di chuyển khó khăn. (Ảnh minh họa: Internet)
(PLVN) – Trước những trận mưa lớn, đường phố ngập sâu, quyết định cho học sinh nghỉ, lùi giờ đến trường hay chuyển sang học trực tuyến có thể làm xáo trộn kế hoạch học tập. Nhưng một quyết định chậm trễ có thể khiến người học phải đối mặt với những rủi ro không đáng có. Chương trình có thể điều chỉnh, bài học có thể bù, nhưng một tai nạn xảy ra thì không thể khắc phục bằng việc học bù.
Sáng 17/9, sau một đêm mưa lớn, nhiều tuyến đường Hà Nội ngập sâu. Từ khoảng 5 giờ, một số trường đã thông báo cho học sinh nghỉ, chuyển sang học trực tuyến hoặc lùi giờ vào lớp. Trường Tiểu học Tây Mỗ cho học sinh nghỉ vì các cung đường đến trường bị ngập; Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Siêu, Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều)… chuyển sang học trực tuyến. Một số trường cho phép học sinh ở khu vực ngập ở nhà hoặc đến muộn mà không bị tính vắng.
Nhưng cũng trong buổi sáng ấy, trên mạng xã hội xuất hiện những chia sẻ khác. Có phụ huynh kể từ hơn 8 giờ liên tục kiểm tra nhóm lớp để xem trường có thông báo nghỉ học hay không. Không thấy thông báo, người mẹ vẫn phải đưa con vượt qua những đoạn đường ngập. Đến cổng trường mới biết học sinh được nghỉ, hai mẹ con lại quay về. Một phụ huynh khác chia sẻ con là sinh viên năm nhất, dù đường ngập vẫn không dám tự nghỉ vì sợ vi phạm quy chế.
Những câu chuyện tưởng như chỉ là sự bất tiện của một buổi sáng mưa lớn lại đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: nếu hành trình đến trường đã tiềm ẩn nguy hiểm, thông báo nghỉ học nên đến trước hay sau khi học sinh bước ra đường?
Câu hỏi ấy càng trở nên đáng lưu tâm sau sự việc xảy ra tại phố Viên, phường Đông Ngạc. Ngày 17/9, một nam sinh viên năm nhất Trường Đại học Mỏ – Địa chất mất liên lạc sau khi rời nhà đi học. Chiếc xe máy của nam sinh được phát hiện gần miệng cống thoát nước tại phố Viên, trong lúc khu vực này ngập sâu. Lực lượng chức năng sau đó tổ chức tìm kiếm. Trưa 18/9, thi thể nam sinh được tìm thấy tại khu vực cống thoát nước gần cầu Mỏ, nơi dòng nước thoát ra sông Nhuệ.
Nguyên nhân và diễn biến cụ thể của sự việc vẫn cần cơ quan chức năng xác minh, làm rõ. Vì vậy, chưa thể từ vụ việc này đặt ra trách nhiệm đối với bất kỳ cá nhân hay cơ sở giáo dục nào. Nhưng sự việc xảy ra giữa một ngày Hà Nội mưa lớn, nhiều tuyến đường ngập sâu một lần nữa gợi lên vấn đề không mới: trong thời tiết cực đoan, làm thế nào để người học không phải lựa chọn giữa việc tuân thủ giờ học và sự an toàn của chính mình?
Đừng để người học phải tự lựa chọn giữa an toàn và chuyên cần
Một học sinh phổ thông khó có thể tự quyết định nghỉ học khi nhà trường chưa có thông báo. Ngay cả sinh viên, dù đã trưởng thành và có khả năng tự chủ cao hơn, vẫn chịu những ràng buộc về giờ học, chuyên cần, kiểm tra và quy chế đào tạo. Bởi vậy, tâm lý “cố đi cho kịp”, “sợ nghỉ”, “sợ đi muộn”, “sợ bị tính vắng” không phải điều khó hiểu.
Đặt trách nhiệm hoàn toàn lên phụ huynh và người học với lời khuyên “thấy nguy hiểm thì tự nghỉ” vì thế chưa đủ. Một học sinh khó đánh giá hết mức độ nguy hiểm của tuyến đường. Một sinh viên năm nhất cũng chưa chắc biết việc vắng mặt vì đường ngập sẽ được xử lý ra sao. Phụ huynh thì đứng trước lựa chọn: cho con nghỉ khi trường vẫn học hay đưa con ra đường trong lúc chưa biết phía trước ngập đến mức nào.
Chính trong những thời điểm như vậy, thông báo của nhà trường không chỉ là việc thay đổi lịch học. Đó còn là một tín hiệu rõ ràng để người học và phụ huynh biết rằng an toàn được đặt trong quá trình tổ chức dạy học. Thực tế sáng 17/9 cho thấy việc này có thể được xử lý linh hoạt. Không phải cứ mưa là toàn bộ trường phải đóng cửa. Tùy tình hình, trường có thể chuyển sang học trực tuyến, lùi giờ, cho học sinh ở vùng ngập nghỉ hoặc không tính đi muộn.
Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, chẳng hạn, lúc 5 giờ 26 phút đã thông báo toàn trường chuyển sang dạy – học trực tuyến trong ngày do tình hình ngập lụt; một số lớp tùy điều kiện có thể học online hoặc nghỉ và bố trí học bù. Điều quan trọng vì thế không chỉ nằm ở câu hỏi “có cho nghỉ học hay không”, mà còn ở khả năng đánh giá rủi ro, đưa ra quyết định và thông báo đủ sớm để người học chưa phải bước vào một hành trình có nguy cơ mất an toàn.
Đường ngập không chỉ là chuyện ướt và tắc đường
Những vụ tai nạn liên quan đến mưa lũ, đường ngập đối với học sinh trong những năm qua cho thấy đây không phải nguy cơ có thể xem nhẹ. Năm 2022, tại Lào Cai, một học sinh đi xe đạp điện tới trường bị nước cuốn khi cố vượt qua ngầm tràn trong lúc dòng nước chảy xiết. Năm 2024, tại Quảng Nam, ba học sinh THCS trên đường đi học về bị dòng nước cuốn cả người và xe hơn 100m khi qua đoạn đường nội đồng ngập nước, may mắn được người dân cứu kịp thời. Năm 2025, tại vùng cao Đà Nẵng, một học sinh lớp 3 trượt chân xuống mương trong lúc mưa lớn, bị nước cuốn vào cống và tử vong.
Không cần kể thêm thật nhiều những trường hợp đau lòng để thấy rằng đường ngập nguy hiểm không đơn thuần vì nước sâu. Dưới mặt nước có thể là miệng cống, hố sâu, mương thoát nước. Một đoạn nước tưởng như đứng yên có thể xuất hiện dòng hút mạnh ở khu vực thoát nước. Ngập úng còn kéo theo nguy cơ cây đổ, vật cản, rò điện… Khi mặt đường đã chìm dưới nước, người đi đường, nhất là trẻ em, rất khó nhận biết đâu còn là phần đường an toàn.
Ngay tại Hà Nội, trước trận mưa ngày 17/9, hình ảnh phụ huynh, học sinh chật vật giữa những điểm ngập, phương tiện chết máy, giao thông ùn tắc đã không còn xa lạ. Vấn đề vì thế không nên chỉ được nhìn bằng câu hỏi: “Đường còn đi được hay không?”. Trong những tình huống đã xuất hiện cảnh báo nguy hiểm, cần đặt thêm một câu hỏi khác: “Có thực sự cần để học sinh, sinh viên đi qua đó chỉ để đến trường đúng giờ hay không?” Một câu hỏi tưởng đơn giản nhưng lại liên quan trực tiếp đến cách thức quản trị rủi ro của mỗi cơ sở giáo dục.
Cần quyết định trước khi nguy hiểm trở thành tai nạn
Trong ngày 17/9, Sở GD&ĐT Hà Nội ban hành Công văn số 5006/SGDĐT-CTTTHSSV về việc chủ động ứng phó với diễn biến bất thường của thời tiết. Văn bản yêu cầu các cơ sở giáo dục thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo về mưa lớn, ngập úng và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm; rà soát kế hoạch, phương án ứng phó thiên tai và chủ động triển khai các biện pháp phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho trẻ em, học sinh, cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Từ yêu cầu chủ động ấy, các cơ sở giáo dục cần xây dựng phương án ứng phó phù hợp với tình hình thực tế, để khi thời tiết, giao thông không bảo đảm an toàn có thể kịp thời điều chỉnh thời gian, hình thức tổ chức dạy học. Tất nhiên, không thể yêu cầu hiệu trưởng dự báo chính xác tuyến phố nào sẽ ngập hay mực nước sẽ dâng bao nhiêu. Hà Nội rộng, có nơi ngập sâu nhưng cách đó vài cây số giao thông vẫn bình thường. Cũng không thể cứ có dự báo mưa lớn là cho học sinh nghỉ.
Nhưng chủ động không đồng nghĩa với việc phải đóng cửa trường học trước mọi trận mưa. Điều các trường có thể làm là chuẩn bị trước những kịch bản. Khi dự báo cho thấy khả năng mưa lớn kéo dài trong đêm, phương án cho sáng hôm sau cần được tính tới. Khi những tuyến đường chính dẫn đến trường đã ngập sâu, việc chuyển trực tuyến, lùi giờ hoặc cho nghỉ cần được cân nhắc và thông báo trước thời điểm phần lớn học sinh rời nhà, thay vì chờ đến khi các em đã tới trường.
Nếu ngập chỉ xảy ra cục bộ, không nhất thiết cả trường phải nghỉ. Học sinh ở vùng ngập có thể được phép ở nhà hoặc đến muộn mà không bị tính vắng, ảnh hưởng thi đua. Với sinh viên, nhà trường cũng có thể thông báo rõ trường hợp không thể đến lớp do tuyến đường mất an toàn sẽ được xem xét phù hợp về chuyên cần. Đó là cách tiếp cận mang tính phòng ngừa: không chờ đến khi tai nạn xảy ra mới xác định rằng rủi ro đã quá lớn.
Và có lẽ cũng cần mở rộng cách nhìn về an toàn của người học: sự quan tâm của nhà trường không nên chỉ dừng lại ở khuôn viên trường học. Một ngôi trường không bị ngập chưa đồng nghĩa hành trình đến trường an toàn. Trước khi tới lớp, một học sinh có thể phải đi vài cây số; một sinh viên có thể di chuyển hàng chục cây số và qua nhiều khu vực khác nhau. Chỉ một điểm ngập sâu, một đoạn nước chảy xiết hay một miệng cống bị che khuất cũng có thể biến hành trình quen thuộc thành hành trình đầy rủi ro.
Chúng ta không thể ngăn mọi trận mưa lớn, cũng chưa thể ngay lập tức xóa bỏ tất cả những điểm ngập của đô thị. Nhưng có thể hạn chế việc học sinh, sinh viên phải có mặt trên đường vào đúng thời điểm nguy hiểm nhất. Một buổi học có thể chuyển sang trực tuyến. Một tiết học có thể học bù. Một bài kiểm tra có thể tổ chức lại. Chương trình chậm một ngày vẫn có thể điều chỉnh. Điều không thể điều chỉnh là hậu quả của một tai nạn xảy ra trên đường đến trường.
Xuân Lai
Nguồn: baophapluat.vn
