Nhiều người vẫn vô tư phát tán thông tin riêng tư của người thân lên mạng mà không biết đó là một hình thức bạo lực. (Ảnh minh họa: AI)
(PLVN) – Trong xã hội hiện đại, khái niệm bạo lực gia đình không còn gói gọn ở những hành vi xâm phạm thân thể. Một dạng thức bạo lực tinh thần khác đang diễn ra khá phổ biến nhưng lại ít được nhận diện: Hành vi tự ý công khai, phát tán thông tin đời tư, bí mật cá nhân của các thành viên trong gia đình nhằm hạ nhục, xúc phạm danh dự nhau khi xảy ra mâu thuẫn.
Vô tư “bóc phốt” người thân trên không gian mạng
Sự phổ biến của mạng xã hội đã khiến ranh giới giữa chuyện riêng tư và chuyện công cộng trở nên mong manh. Khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp trong đời sống hôn nhân hoặc quan hệ cha mẹ – con cái, không ít người chọn cách đăng tải các thông tin tiêu cực, hình ảnh nhạy cảm, tin nhắn riêng tư hoặc câu chuyện quá khứ của người thân lên mạng xã hội. Mục đích thường là để giải tỏa bức xúc, tìm kiếm sự đồng thuận từ cộng đồng mạng, hoặc cố ý bôi nhọ đối phương.
Một hành vi khá thường gặp thời gian gần đây chính là “bóc phốt” bạn đời lên mạng xã hội. Nhiều nhất trong số này là “bóc phốt” ngoại tình. Vẫn còn chung một mái nhà, vẫn còn là vợ chồng, nhưng người thì có mối quan hệ “ngoài luồng”, người thì chọn trả đũa bằng cách phơi bày mọi việc lên mạng xã hội. Đi xa hơn, có những người không ngại ngần phơi những tin nhắn riêng tư, những hình ảnh, video “bắt quả tang” lên cho bàn thân thiên hạ cùng xem.
Cạnh đó, người ta còn thấy vợ “bóc phốt” chồng nhậu nhẹt, con dâu “bóc phốt” mẹ chồng, anh chị em trong nhà tố cáo lẫn nhau, phơi bày những góc khuất mà người ngoài chưa từng biết.
Đáng lưu ý, hành vi này không chỉ xảy ra giữa những người trưởng thành, mà còn xuất hiện trong cách giáo dục của nhiều bậc cha mẹ. Việc vô tư đăng tải kết quả học tập kém, những lỗi lầm tuổi dậy thì của con cái lên không gian mạng với danh nghĩa “răn đe” thực chất đang xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của trẻ em.
Hậu quả của những hành vi này là sự khủng hoảng tâm lý kéo dài của nạn nhân. Khác với những va chạm lời nói trực tiếp vốn dễ trôi qua, thông tin khi đã phát tán trên internet sẽ tồn tại lâu dài, bị chia sẻ, bàn tán, đẩy nạn nhân vào trạng thái bị cô lập trong môi trường học tập, làm việc và cuộc sống.
Sở dĩ hành vi này vẫn diễn ra công khai là do tư duy cũ xem nặng tính “gia trưởng”, cho rằng người trong nhà thì có quyền phán xét, định đoạt thông tin của nhau.
Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành đã có những điều chỉnh rất cụ thể để bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư được quy định tại Hiến pháp. Quy định tại Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022, có hiệu lực từ ngày 01/07/2023, tại khoản 1 Điều 3 định danh cụ thể các hành vi bạo lực gia đình, trong đó có: “Tiết lộ hoặc phát tán thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình của thành viên gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm”.
Quy định này là cơ sở pháp lý quan trọng để loại bỏ tư duy “đóng cửa bảo nhau” đối với các hành vi xâm phạm danh dự. Pháp luật không coi việc phát tán bí mật đời tư của vợ, chồng, con cái là quyền tự do ngôn luận hay chuyện riêng của mỗi nhà, mà xác định đó là hành vi vi phạm pháp luật cần bị ngăn chặn và xử lý.
Gia đình không phải là “tấm lá chắn” giúp miễn trừ trách nhiệm
Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả thực tế, hành vi phát tán thông tin đời tư của thành viên gia đình sẽ phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc của pháp luật chứ không dừng lại ở việc nhắc nhở, hòa giải.
Ở góc độ xử phạt hành chính, khoản 2 Điều 39 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 quy định mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình, đồng thời buộc người vi phạm phải gỡ bỏ thông tin và đính chính công khai nếu sử dụng mạng xã hội để phát tán.
Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi có tính chất cố ý, kéo dài hoặc sử dụng phương tiện truyền thông để hạ nhục người thân, gây khủng hoảng tâm lý nặng nề cho nạn nhân, người vi phạm hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Pháp luật hiện hành quy định rất rõ các tội danh liên quan như: Tội Làm nhục người khác với mức hình phạt cao nhất lên đến 5 năm tù, hoặc tội Xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín của người khác khi có hành vi tự ý bẻ khóa điện thoại, đọc và phát tán tin nhắn riêng tư của thành viên trong nhà.
Những quy định rất rõ ràng này đã khẳng định một thực tế: Mối quan hệ gia đình không phải là tấm lá chắn giúp cá nhân né tránh các chế tài hình sự khi đã xâm phạm đến quyền cơ bản của người khác. Chính vì vậy, việc tăng cường tuyên truyền pháp luật là rất cần thiết, để mỗi người dân đều cân nhắc cẩn trọng hơn với hành vi của bản thân, không mù mờ trước ranh giới có hay không có hành vi bạo hành.
Mâu thuẫn là yếu tố khó tránh khỏi trong đời sống chung, nhưng việc giải quyết mâu thuẫn phải dựa trên sự thượng tôn pháp luật và tôn trọng các quyền cơ bản của con người. Việc dùng bí mật đời tư làm công cụ áp chế, trả đũa lẫn nhau không những không giải quyết được gốc rễ vấn đề mà còn đẩy các mối quan hệ gia đình vào sự đổ vỡ không thể cứu vãn. Một nội dung đăng tải có thể chỉ mất vài giây thao tác trong lúc giận dữ, nhưng hậu quả pháp lý và tổn thương tâm lý để lại là có thật.
Sự bình yên của một gia đình bền vững phải được xây dựng từ nhận thức đúng đắn rằng việc tôn trọng quyền riêng tư của người thân không chỉ là chuẩn mực đạo đức, mà là nghĩa vụ bắt buộc của mọi công dân trước pháp luật.
Nguồn:baophapluat.vn
