Ảnh minh họa – VGP.
Trong cuộc đời mỗi con người, tuổi trẻ là quãng đời đẹp nhất. Đó là tuổi của những khát khao, học hỏi, cống hiến cho xã hội, tu dưỡng đạo đức và rèn luyện kỹ năng cho đời mình. Vì vậy, tại Tọa đàm “Việc làm thanh niên và xu hướng thị trường lao động” vừa được tổ chức, trước số liệu tính đến hết quý II/2026, cả nước ghi nhận hơn 1,4 triệu thanh niên độ tuổi từ 15 – 24 rơi vào tình trạng “ba không” (không việc làm, không học tập, không tham gia đào tạo) công bố, chúng ta không khỏi trăn trở.
Cụ thể, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi từ 15 – 24 là 8,67% (cao gấp bốn lần mức chung của cả nước). Trong khoảng 1,4 triệu thanh niên “ba không”, có 69% sống ở nông thôn, hơn 54% là nữ. Hơn 50% nhóm này chưa tốt nghiệp THPT, 32% đang đi tìm việc làm và sẵn sàng làm việc. Về chuyên môn, gần 13% từ sơ cấp trở lên và 87% không có trình độ chuyên môn.
Cũng cần phải nói rõ, thực tế mọi nền kinh tế trên thế giới đều tồn tại nhóm thanh niên “ba không”. Tỷ lệ chung thanh niên “ba không” năm 2024 của thế giới là 20%, nhóm G7 (bảy nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới) 10,6%, khu vực ASEAN 16,2%, Thái Lan 12,8%, Việt Nam 10,3%. Như vậy, so với thế giới, tỷ lệ thanh niên “ba không” ở Việt Nam vẫn thấp. Hơn nữa, có nhiều lý do dẫn đến “ba không”, Họ có thể là những người đang trong giai đoạn chuyển tiếp từ học tập sang việc làm bởi sau khi tốt nghiệp cần thời gian tìm việc làm phù hợp. Một số có thể tạm thời không tham gia học tập, làm việc vì lý do cá nhân, sức khỏe, gia đình hoặc định hướng nghề nghiệp.
Xét trên toàn bộ nền kinh tế, tỷ lệ này không đáng lo ngại, nhưng tình trạng này nếu kéo dài sẽ là vấn đề nghiêm trọng với cá nhân lẫn gia đình, về lâu dài sẽ tác động an sinh xã hội, gây ra sự lãng phí nguồn nhân lực trẻ. “Nếu “ba không” kéo dài thì dễ lâm vào hai “có”, là “có nợ” và “có tuổi””, một chuyên gia tại Tọa đàm phát biểu.
Để kéo giảm tỷ lệ thanh niên “ba không”, nhiều ý kiến cho rằng cần có các ưu tiên chính sách cải thiện việc làm cho thanh niên. Đó là tạo việc làm tốt, thu nhập đủ sống cho người mới vào nghề, bảo đảm chuyển tiếp giữa việc học và tìm việc làm thông qua hướng nghiệp sớm, học nghề tại nơi làm việc, tăng cường kết nối qua dịch vụ việc làm, tạo cơ hội học lần hai…
Nói cách khác, cần có chính sách phối hợp đồng bộ giữa giáo dục, đào tạo nghề, tư vấn hướng nghiệp, hỗ trợ việc làm cho thanh niên. Trong đó, hướng nghiệp cần tư vấn hỗ trợ cho người trẻ chọn con đường phù hợp năng lực, sở thích. Đào tạo nghề cần phát triển kỹ năng nghề phù hợp nhu cầu thị trường lao động.
Về bản chất, từ ngàn xưa, người Việt đã luôn được đánh giá là chịu khó học hỏi, cầu tiến, cần cù, luôn có khát vọng vươn lên. Vì vậy, cùng với việc Nhà nước đang hướng tới sự phối hợp đồng bộ trong lĩnh vực giáo dục, định hướng nghề nghiệp, tạo việc làm, tỷ lệ thanh niên “ba không” nhất định sẽ ngày càng được kéo giảm; để mọi thanh niên đều có cơ hội cống hiến cho xã hội.
Huỳnh Ngọc Hiếu
Nguồn: baophapluat.vn
