Giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10

Tại Hà Nội, việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trường THPT công lập, song song với đa dạng hóa phương thức tuyển sinh, được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10, nâng cao chất lượng giáo dục và bảo đảm quyền được học tập của học sinh Thủ đô. Khi “cuộc đua một cửa” dần khép lại, một hệ sinh thái giáo dục linh hoạt, công bằng và nhân văn hơn đang được kỳ vọng hình thành.

Các trường tư đồng loạt chiêu sinh

Vài năm gần đây, tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội không còn đơn thuần là “cuộc đua một cửa” chỉ dựa vào kết quả kỳ thi do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức. Thay vì chỉ trông chờ vào một kỳ thi duy nhất, từ sớm nhiều trường THPT, đặc biệt là khối tư thục, đã chủ động công bố phương án tuyển sinh ngay từ đầu năm học lớp 9. Các trường áp dụng nhiều tiêu chí như xét học bạ, đánh giá năng lực học tập, phỏng vấn trực tiếp, tuyển thẳng, kết hợp với các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích học tập, văn hóa, thể thao, nghệ thuật. Xu hướng này cho thấy sự thay đổi rõ nét trong công tác tuyển sinh, khi các trường chú trọng đánh giá toàn diện năng lực, quá trình học tập và định hướng phát triển của học sinh, thay vì chỉ dựa vào một thời điểm thi cử.

Với kỳ tuyển sinh vào lớp 10 năm 2026, từ cuối năm 2025, nhiều trường THPT tư thục tại Hà Nội đã lần lượt công bố phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 – 2027. Điểm chung là tăng tỷ trọng phỏng vấn và đánh giá năng lực nhằm sàng lọc đầu vào, đồng thời phân loại học sinh theo từng mô hình lớp học và chương trình đào tạo.

Tại Trường THPT Lý Thái Tổ, năm học 2026 – 2027, nhà trường tuyển 12 lớp 10 với tổng 480 chỉ tiêu. Học sinh trong hệ thống trường được xét tuyển theo tiêu chí riêng, trong khi học sinh ngoài trường xét qua ba đợt dựa trên học bạ THCS. Điểm xét tuyển là tổng điểm học tập THCS cộng điểm ưu tiên (nếu có). Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu tuyển sinh cho hai chương trình Anh ngữ học thuật tăng cường và Cambridge (AS-A Level), với nhiều đợt xét tuyển, ưu tiên học sinh đang theo học tại trường. Hồ sơ học tập, kết quả đánh giá năng lực và trình độ tiếng Anh là căn cứ chính để lựa chọn đầu vào.

Trường Archimedes tuyển 270 học sinh lớp 10, bổ sung phương thức xét kết quả học tập kết hợp phỏng vấn Toán và Tiếng Anh, bên cạnh các hình thức xét tuyển thẳng, xét kết quả đánh giá năng lực, xét kết quả thi vào trường chuyên hoặc kỳ thi do Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức. Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh tuyển 360 chỉ tiêu mỗi cơ sở, xét kết quả học tập THCS kết hợp điểm thi tuyển sinh lớp 10, đồng thời tổ chức nhiều đợt thi thử nhằm giúp học sinh làm quen và giảm áp lực.

Trong khi đó, Trường THCS và THPT Đoàn Thị Điểm mở rộng mô hình lớp học, từ các lớp truyền thống đến lớp công nghệ thông tin và lớp ngoại ngữ định hướng tiếng Trung, tiếng Nhật, với hình thức xét học bạ kết hợp đánh giá năng lực và phỏng vấn. Bên cạnh đó, các trường như Lê Quý Đôn, Vinschool, Phenikaa, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Newton, Ngôi sao Hoàng Mai… cũng đã mở cổng đăng ký tuyển sinh, tăng cường phỏng vấn, tuyển thẳng học sinh có thành tích đặc biệt và tổ chức thi học bổng.

Theo các chuyên gia giáo dục, đa dạng hóa phương thức tuyển sinh giúp các trường có thêm căn cứ nhận diện năng lực thực chất của học sinh, đồng thời giảm áp lực tâm lý cho các em. Quan trọng hơn, học sinh có thêm con đường phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng phát triển cá nhân.

Trường tư xét tuyển sớm, áp lực thi vào lớp 10 công lập có dịu bớt?

Trong khi khối tư thục mở rộng “cửa vào”, Hà Nội vẫn đang đối mặt với áp lực lớn trong tuyển sinh vào lớp 10 công lập. Mỗi năm, chỉ hơn 60% học sinh có cơ hội vào học tại các trường THPT công lập, tạo nên cuộc cạnh tranh gay gắt mà nhiều phụ huynh ví von “căng thẳng hơn cả thi đại học”.

Hiện Hà Nội là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước với gần 3.000 cơ sở giáo dục, song số trường THPT công lập chỉ đạt 122. Mỗi năm, số học sinh tăng thêm khoảng 30.000 – 40.000 em, trong khi quỹ đất, đặc biệt ở khu vực nội đô, vẫn là thách thức lớn.

Trước thực trạng này, Thành phố đã chỉ đạo ưu tiên sử dụng quỹ đất dôi dư từ các trụ sở công sau sắp xếp đơn vị hành chính để phát triển trường học. Qua rà soát 126 địa phương, đã có một số cơ sở được đề xuất chuyển đổi thành trường học, góp phần giảm áp lực trường lớp.

Trong năm học 2025 – 2026, Hà Nội đã đưa vào hoạt động 3 trường THPT công lập tại các địa bàn đông dân cư, mỗi trường tuyển khoảng 10 lớp với 1.500 – 1.700 học sinh. Việc xây dựng thêm trường giúp tăng cơ hội học tập cho học sinh, đáp ứng nguyện vọng của người dân và giảm áp lực thi cử. Thầy Trần Mạnh Tùng, Trường liên cấp Newton cho rằng, áp lực tuyển sinh lớp 10 hiện nay rất lớn, học sinh lớp 9 phải ôn luyện căng thẳng trong thời gian dài. Việc Thành phố đẩy mạnh xây dựng thêm trường sẽ góp phần giảm áp lực thi cử và tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện hơn.

GS.TS Phạm Tất Dong, Cố vấn Hội Khuyến học Việt Nam bày tỏ sự bất ngờ khi Hà Nội có hơn 2.300 trường công lập nhưng chỉ 122 trường THPT. Theo ông, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 nhiều năm qua chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu, nguyên nhân chính là do thiếu trường THPT công lập. Ông cho rằng, nếu đủ quyết tâm, trong 1 – 2 năm tới, Hà Nội cần dồn lực xây dựng hàng chục trường mỗi năm, tận dụng quỹ đất từ di dời nhà máy, sáp nhập đơn vị hành chính.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh chưa thể đáp ứng ngay nhu cầu trường công lập, cần có chính sách hỗ trợ học sinh theo học trường tư, đồng thời tạo cơ chế để khối trường này phát triển lành mạnh, trở thành lựa chọn thực sự của phụ huynh. 

Nguồn: Pháp luật Việt Nam