Năm học mới không chỉ mở ra một chặng đường học tập mới mà còn là hành trình để mỗi ước mơ của thế hệ trẻ Thủ đô được nuôi dưỡng, mỗi khát vọng được tiếp sức, tạo nên “dòng sông khát vọng” đưa các em tự tin bước tới tương lai.
Từ đổi mới tư duy đến những giá trị giáo dục thực chất
Sáng 5/9, hòa chung không khí rộn ràng của ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường, hơn 26 triệu học sinh, sinh viên trên cả nước cùng dự Lễ khai giảng năm học 2026 – 2027 trong cùng một thời điểm theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với điểm cầu trung tâm đặt tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, tỉnh Lào Cai.
Nhân dịp khai giảng năm học 2026 – 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi thư tới ngành Giáo dục và đặt ra yêu cầu: Năm học 2026 – 2027 phải tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học, công bằng trong tiếp cận giáo dục, năng lực của người học và niềm tin của xã hội.
Đặc biệt, mỗi nhà trường cần là nơi người học được tôn trọng, lắng nghe, khuyến khích tự học, rèn luyện kỹ năng; nơi tài năng được phát hiện, nâng đỡ và các cháu có hoàn cảnh khó khăn không bị bỏ lại phía sau. Thành tích phải gắn liền với tiến bộ thực chất của từng học sinh, sự trung thực trong dạy, học và niềm vui đến trường.
Tại Hà Nội, năm học 2026 – 2027, Hà Nội có hơn 2,3 triệu trẻ mầm non và học sinh phổ thông bước vào năm học mới. Với quy mô giáo dục thuộc nhóm lớn nhất cả nước, mỗi mùa khai trường tại Thủ đô không chỉ mở đầu hành trình học tập của hàng triệu học sinh mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục, môi trường học tập và sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ.
Đặc biệt, đây cũng là năm học đầu tiên Hà Nội triển khai sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, từ 2.344 cơ sở còn 1.097 đơn vị, hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng giáo dục.
Xác định nhiệm vụ lớn lao của giáo dục Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới, ngày 25/8, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 21/CT-UBND về thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026 – 2027, xác định chủ đề xuyên suốt: “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”.
Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới quản trị và phương pháp giáo dục, lấy người học làm trung tâm. Trong năm học mới, Hà Nội cũng tập trung phát triển cảm xúc xã hội, kỹ năng sống, thể chất, âm nhạc, mỹ thuật; thí điểm tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai; nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú và xây dựng môi trường văn hóa, hình ảnh học sinh Thủ đô văn minh, thanh lịch, hiện đại.
Những mục tiêu ấy cho thấy “kết quả thực chất” không thể chỉ đo bằng điểm số, đó phải là sự thay đổi trong năng lực tự học, khả năng tư duy độc lập, sức khỏe thể chất, đời sống tinh thần, kỹ năng ứng xử và bản lĩnh của mỗi học sinh.
Ở từng nhà trường, tinh thần đổi mới đang được chuyển hóa thành những mục tiêu cụ thể trong năm học mới. Chia sẻ tại lễ khai giảng sáng 5/9, Nhà giáo Ưu tú Đào Thị Thủy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm – Hà Nội cho biết, hưởng ứng tinh thần “Đổi mới tư duy – Chuyển biến mạnh mẽ – Kết quả thực chất”, nhà trường lựa chọn phương châm xuyên suốt trong năm học mới là “Học chủ động – Sống tự tin”.
Theo Nhà giáo Ưu tú Đào Thị Thủy, mọi chuyển biến thực chất trước hết phải bắt đầu từ bên trong mỗi học sinh, từ cách nghĩ, thói quen học tập đến bản lĩnh và niềm tin vào chính mình. “Thay đổi từ bên trong, để tạo nên những chuyển biến tích cực ở bên ngoài”, Nhà giáo Ưu tú Đào Thị Thủy nhấn mạnh.
Đó cũng chính là điểm cốt lõi của đổi mới giáo dục. Một đứa trẻ chỉ thực sự trưởng thành khi không còn học đơn thuần vì điểm số, sự thúc ép hay những khuôn mẫu được định sẵn, mà biết chủ động tìm kiếm tri thức, đặt câu hỏi, chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình và đủ tự tin để bước ra khỏi vùng an toàn.
“Điều đó cũng được thể hiện từ khát vọng, niềm tin của nhiều thế hệ học sinh Đoàn Thị Điểm, tin rằng: Mỗi đứa trẻ đều có một tiềm năng riêng, một ước mơ riêng và một con đường riêng để tỏa sáng”, Nhà giáo Ưu tú Đào Thị Thủy nhấn mạnh.
Tinh thần đổi mới cũng được Trường Tiểu học Thanh Xuân Trung cụ thể hóa thành những yêu cầu trong quản trị, giảng dạy và tổ chức các hoạt động giáo dục. Theo cô Nguyễn Thị Quỳnh Như – Hiệu trưởng nhà trường, chủ đề “Đổi mới tư duy – Chuyển biến mạnh mẽ – Kết quả thực chất” đặt ra yêu cầu mỗi cán bộ, giáo viên phải thay đổi cách nghĩ, cách làm và lấy hiệu quả thực tế đối với học sinh làm thước đo.
Nhà trường xác định chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ tư duy hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị giáo dục. Công việc của giáo viên và cán bộ quản lý cần được đánh giá bằng chất lượng, hiệu quả và những chuyển biến cụ thể của học sinh thay vì dừng ở số lượng hoạt động hay mức độ hoàn thành kế hoạch.
Ở bậc tiểu học, nhà trường đặc biệt coi trọng việc hình thành những nền tảng đầu tiên cho trẻ: biết yêu thương, chia sẻ, tôn trọng người khác, có ý thức trách nhiệm, biết đặt câu hỏi, chủ động khám phá và tự tin bày tỏ suy nghĩ của mình. Mỗi học sinh có đặc điểm, sở trường và nhịp độ phát triển riêng nên giáo dục cần tạo điều kiện để các em được phát huy thế mạnh, được hỗ trợ ở những mặt còn hạn chế và cảm nhận niềm vui trong quá trình học tập.
Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Quỳnh Như, năm học mới cũng mở ra chặng đường quan trọng trong mục tiêu xây dựng Trường Tiểu học Thanh Xuân Trung trở thành trường chất lượng cao; mục tiêu đó đòi hỏi chuẩn mực cao hơn trong quản trị, đội ngũ có năng lực chuyên môn, tinh thần đổi mới cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và cha mẹ học sinh. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng chất lượng giáo dục và sự trưởng thành của mỗi học sinh.
Tinh thần ấy cũng được thể hiện trong quyết tâm của Trường THCS Trần Duy Hưng. Bước vào năm học 2026 – 2027, nhà trường lựa chọn chủ đề “bứt phá”, với mong muốn mỗi học sinh biết vượt qua giới hạn của bản thân, mỗi cán bộ, giáo viên phát huy tối đa năng lực, từ đó tạo nền tảng đưa chất lượng nhà trường lên một tầm cao mới.
Tại lễ khai giảng, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng Lê Kim Anh cho biết, cùng với chủ đề “bứt phá”, nhà trường xác định thông điệp “Kỷ cương nghiêm, chất lượng thực, hiệu quả cao”. Nhưng “hiệu quả” ở đây không chỉ nằm trong kết quả học tập mà còn phải được thể hiện qua giáo dục kỹ năng, văn hóa, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho học sinh.
“Chúng tôi muốn tạo ra sản phẩm là các em học sinh có kiến thức sâu rộng, có kỹ năng, có thể chất khỏe mạnh, có tâm hồn phong phú”, cô Lê Kim Anh chia sẻ.
Từ “học chủ động – sống tự tin” đến “bứt phá”, từ “chất lượng thực” đến một thế hệ học sinh phát triển toàn diện, có thể thấy điểm gặp nhau trong tư duy của các nhà trường chính là sự dịch chuyển từ dạy kiến thức sang kiến tạo năng lực và con người.
Đó là sự chuyển dịch có ý nghĩa quyết định trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và những mô hình nghề nghiệp mới đang làm thay đổi nhanh chóng cách con người học tập, làm việc. Tri thức có thể được cập nhật từng ngày, nhưng khả năng tự học, tư duy phản biện, lòng nhân ái, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên mới là những giá trị giúp một người trẻ đi đường dài.
Để mỗi ước mơ hội tụ thành một “dòng sông khát vọng”
Nếu đổi mới tư duy là điểm khởi đầu, khát vọng chính là động lực đưa những thay đổi ấy đi xa. Chia sẻ tại lễ khai giảng năm học 2026 – 2027, PGS.TS, Nhà giáo Ưu tú Đặng Quốc Thống, Chủ tịch Hội đồng Trường THCS Đoàn Thị Điểm (Hà Nội) nhấn mạnh, những kỳ vọng của Đảng, Nhà nước đối với thế hệ trẻ cũng chính là mong muốn, mục tiêu mà thầy và trò nhà trường hướng tới.
Để hiện thực hóa những mục tiêu ấy, theo PGS.TS, Nhà giáo Ưu tú Đặng Quốc Thống, điều quan trọng trước hết là mỗi học sinh cần nuôi dưỡng trong mình khát vọng, dám ước mơ và quan trọng hơn, dám hành động.
“Các con hãy mạnh dạn ước mơ, mạnh dạn đặt ra những mục tiêu cho mình và quan trọng hơn là dám hành động để biến ước mơ ấy thành hiện thực. Khi mỗi người đều nỗ lực, cố gắng làm tốt phần việc của mình, những điều tưởng như nhỏ bé sẽ gặp nhau, cộng hưởng để tạo nên những giá trị lớn lao”, PGS.TS, Nhà giáo Ưu tú Đặng Quốc Thống nhắn nhủ.
Khát vọng, nhìn từ giáo dục, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những mục tiêu lớn lao. Với một học sinh, đó có thể là khát vọng chinh phục một môn học khó, vượt qua sự nhút nhát, đọc thêm một cuốn sách, biết sẻ chia với bạn bè hay kiên trì theo đuổi một ước mơ. Điều quan trọng là các em được trao niềm tin rằng nỗ lực của mình có ý nghĩa và tương lai có thể được kiến tạo bằng chính hành động hôm nay.
Bởi vậy, giáo dục khát vọng không thể chỉ bằng những lời kêu gọi. Muốn trẻ dám ước mơ, trước hết phải tạo ra một môi trường cho phép các em được khác biệt, được đặt câu hỏi, được thử nghiệm và cả được thất bại. Muốn trẻ dám hành động, nhà trường phải trao cho các em cơ hội hành động. Muốn hình thành những công dân có trách nhiệm, giáo dục phải giúp học sinh hiểu rằng thành công cá nhân luôn gắn với trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và đất nước.
Ở góc độ đó, thông điệp “dòng sông khát vọng” được Trường THCS Đoàn Thị Điểm lựa chọn không chỉ là khẩu hiệu cho một lễ khai giảng mà còn là tâm huyết gửi trao cho các thế hệ học sinh của trường. “Thầy mong rằng, năm học 2026 – 2027 sẽ là một hành trình để mỗi ước mơ được nuôi dưỡng, mỗi khát vọng được tiếp sức, mỗi nỗ lực được góp vào một dòng chảy chung. Để từ những giọt nước riêng biệt, chúng ta cùng tạo nên một “dòng sông khát vọng” mạnh mẽ, không ngừng chuyển động và vươn xa”, PGS.TS, Nhà giáo Ưu tú Đặng Quốc Thống gửi gắm.
Hình ảnh ấy cũng gợi mở một cách nhìn rộng hơn về trách nhiệm của giáo dục Thủ đô. Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng công dân. Để xây dựng một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, có sức cạnh tranh và khả năng hội nhập, nguồn lực quan trọng nhất cuối cùng vẫn là con người. Và những công dân sẽ kiến tạo Hà Nội trong 10 năm, 20 năm tới chính là những học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường hôm nay.
Tiếng trống khai trường đã khép lại, nhưng ngọn lửa khát vọng cần được tiếp tục thắp sáng trong mỗi lớp học. Khi từng ước mơ được trân trọng, từng năng lực được đánh thức và từng học sinh được trao cơ hội vươn lên, những “giọt nước” riêng biệt sẽ cùng hội tụ, tạo thành “dòng sông khát vọng”, mang theo trí tuệ, bản lĩnh và ước mơ của thế hệ trẻ Thủ đô. Các em sẽ là những người tiếp nối và kiến tạo tương lai Hà Nội, đưa những giá trị văn hiến nghìn năm hòa cùng nhịp phát triển của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập.
“Đổi mới tư duy”, biến khát vọng thành hành động không nên chỉ dừng ở khẩu hiệu của một năm học. Đó phải là sự thay đổi bền bỉ trong từng ngôi trường, từng người thầy và trong mỗi học sinh. Và “kết quả thực chất” cuối cùng cũng không chỉ nằm trên bảng điểm hay những tấm huy chương. Đó là khi một học sinh biết mình muốn trở thành người như thế nào; có đủ tri thức để lựa chọn, đủ bản lĩnh để chịu trách nhiệm, đủ lòng nhân ái để sẻ chia và đủ khát vọng để không ngừng vươn lên.
Đỗ Nga – Hải Sơn – Nguyên Thảo
Nguồn: congthuong.vn
