Đầu tư cho dân số: Đầu tư cho phát triển bền vững

Những chuyển biến tích cực 

Theo báo cáo của Cục Dân số (Bộ Y tế), năm 2025 tiếp tục ghi nhận những chuyển biến tích cực và kết quả quan trọng trong công tác dân số. Các hoạt động chuyên môn được triển khai chủ động, linh hoạt và đồng bộ, bảo đảm duy trì ổn định từ Trung ương đến địa phương, qua đó củng cố nền tảng cho việc thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số và phát triển.

Đáng chú ý, chuyển đổi số trong quản lý dân số đã có những bước tiến rõ rệt, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, theo dõi và hoạch định chính sách. Cùng với đó, mạng lưới tổ chức dân số tiếp tục được kiện toàn, từng bước thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo điều kiện để công tác dân số được triển khai thống nhất, thông suốt và bền vững hơn.

Về các chỉ tiêu chủ yếu, nhiều kết quả tích cực tiếp tục được duy trì. Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam năm 2025 ước đạt 74,7 tuổi, vượt mục tiêu đề ra, phản ánh những cải thiện đáng kể trong chăm sóc sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Tỷ số giới tính khi sinh được giữ ở mức 111 bé trai/100 bé gái, đạt chỉ tiêu kế hoạch, cho thấy nỗ lực kiểm soát và can thiệp bước đầu phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, tổng tỷ suất sinh toàn quốc đạt 1,93 con/phụ nữ, phản ánh xu hướng chuyển đổi hành vi sinh sản trong bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội và đô thị hóa. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới chính sách, song cũng cho thấy công tác dân số đang được tiếp cận theo hướng chủ động thích ứng, lấy chất lượng dân số làm trọng tâm.

Nhiều địa phương tham gia hưởng ứng tháng hành động về dân số 

Tại Lễ phát động, cổ động hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về Dân số và kỷ niệm Ngày Dân số Việt Nam 26/12 với chủ đề “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững”, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung nhấn mạnh, những năm qua, cùng với định hướng chung của cả nước, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác dân số và phát triển. Thành phố đã tập trung chỉ đạo đồng bộ, đầu tư nguồn lực cho mục tiêu ổn định quy mô dân số, điều chỉnh cơ cấu hợp lý, từng bước nâng cao chất lượng dân số, qua đó đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô và đất nước.

Đặc biệt, việc ban hành và triển khai nhiều đề án, kế hoạch về công tác dân số trong giai đoạn mới đã mang lại những kết quả tích cực và rõ nét. Năm 2025, Hà Nội ghi nhận nhiều chỉ số ấn tượng: 89% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ; 90% thai phụ được sàng lọc trước sinh 4 bệnh phổ biến; 90% trẻ sơ sinh được sàng lọc 5 bệnh phổ biến. 

Bên cạnh đó, công tác tư vấn, chăm sóc sức khỏe tiền hôn nhân tiếp tục được đẩy mạnh với 85% cặp nam, nữ được tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn, góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ gốc. Tỷ số giới tính khi sinh được kiểm soát ở mức 110 trẻ trai/100 trẻ gái, phản ánh những nỗ lực bền bỉ trong truyền thông và can thiệp chính sách.

Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) Hoàng Thị Thơm đánh giá cao những thành tựu mà Hà Nội đã đạt được, khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong triển khai các chương trình dân số và phát triển. Phó Cục trưởng đề nghị Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò dẫn đầu, nhân rộng các mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo, tăng cường phối hợp liên ngành nhằm nâng cao chất lượng dân số một cách toàn diện, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và giàu sức sống.

Sáng 12/12, Sở Y tế Nghệ An tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về Dân số năm 2025, đồng thời kỷ niệm Ngày Dân số Việt Nam 26/12. 

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế Nghệ An cho rằng công tác dân số đang đứng trước một bước chuyển quan trọng. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao, đòi hỏi công tác dân số không chỉ dừng ở lĩnh vực y tế mà phải được xác định là nền tảng chiến lược cho phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy Nghệ An đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Mức sinh giảm từ 2,76 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 2,25 con/phụ nữ năm 2024, tiệm cận mức sinh thay thế. Cùng với đó, các mô hình truyền thông tại cơ sở, tiêu biểu như “Gia đình 5 không, 3 sạch”, tiếp tục được nhân rộng, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về xây dựng gia đình văn minh, tiến bộ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Nghệ An từng bước chuyển trọng tâm từ kiểm soát quy mô sang nâng cao chất lượng dân số một cách toàn diện.

Ông Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh, đầu tư cho công tác dân số chính là khoản đầu tư sinh lợi nhất cho tương lai, bởi mỗi nguồn lực dành cho y tế, giáo dục và dinh dưỡng hôm nay sẽ tạo nền tảng cho một thế hệ khỏe mạnh, có tri thức và năng lực cạnh tranh.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Hoàng Thị Thơm, Phó Cục trưởng Cục Dân số ghi nhận và đánh giá cao những kết quả mà Nghệ An đã đạt được trong công tác dân số thời gian qua, đặc biệt là việc duy trì mức sinh hợp lý một cách bền vững và đẩy mạnh các hoạt động sàng lọc trước sinh, sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số ngay từ đầu đời.

Theo Phó Cục trưởng, Nghệ An là một trong những địa phương có nhiều cách làm mới, sáng tạo trong triển khai công tác dân số, nhất là tại khu vực miền núi – nơi còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế – xã hội, địa bàn rộng và dân cư phân tán. Những nỗ lực này thể hiện rõ quyết tâm của địa phương trong việc thu hẹp khoảng cách về chất lượng dân số giữa các vùng, miền.

Có thể thấy, từ Trung ương đến địa phương, thông điệp “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững” không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà đã và đang được cụ thể hóa bằng những định hướng rõ ràng, những chỉ số chuyển biến tích cực và các mô hình can thiệp phù hợp với điều kiện từng địa phương. Công tác dân số ngày càng được nhìn nhận đúng với vai trò là nền tảng chiến lược cho phát triển kinh tế – xã hội, gắn chặt với chất lượng nguồn nhân lực, an sinh xã hội và sự phát triển bền vững lâu dài.

Việc các địa phương chủ động chuyển trọng tâm từ kiểm soát quy mô sang nâng cao chất lượng dân số, chú trọng sức khỏe, giáo dục, bình đẳng giới và thích ứng với già hóa dân số cho thấy tư duy làm dân số đã có bước đổi mới căn bản. Những kết quả bước đầu đạt được là tiền đề quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng con người, sự đồng thuận và quyết tâm hành động từ Trung ương đến địa phương chính là yếu tố then chốt để công tác dân số thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững, vì hạnh phúc của mỗi gia đình và tương lai của quốc gia.