Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong bối cảnh ngặt nghèo, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội (QH) khóa I của nước Việt Nam đã được tổ chức trên cả nước. Cuộc Tổng tuyển cử diễn ra thành công trong ngày 6/1/1946, là mốc son chói lọi, mở lối tiên phong trên con đường phát triển nền dân chủ cộng hòa.
Hơn 89% cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên
Sau Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời ngày 3/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu 6 nhiệm vụ cấp bách. Trong đó, có nhiệm vụ phải tổ chức sớm cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Cuộc Tổng tuyển cử đã diễn ra thành công trong ngày 6/1/1946 trên đất nước Việt Nam, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Hơn 89% cử tri cả nước đã đi bỏ phiếu, bầu ra 333 đại biểu vào QH khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng xác định rõ vai trò quan trọng của QH là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng của toàn dân và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước. Trong phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, QH khóa I, Người nói: “… Trong cuộc toàn quốc đại biểu đại hội này, các đảng phái đều có đại biểu mà đại biểu không đảng phái cũng nhiều, đồng thời phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số cũng đều có đại biểu. Vì thế cho nên các đại biểu trong QH này không phải đại diện cho một đảng phái nào mà là đại biểu cho toàn thể quốc dân Việt Nam…”.
Phân tích sâu hơn về ý nghĩa pháp lý của sự kiện Tổng tuyển cử đầu tiên bầu QH Việt Nam, nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng từng cho biết, nhờ có QH mới có Chính phủ chính thức đầu tiên.
“Sau khi có QH thì Chính phủ ấy là Chính phủ chính danh trên toàn cầu, mới có thể xác lập quan hệ ngoại giao với các nước với đầy đủ tư cách được. Toàn dân bầu cử QH, QH ra đời lập nên Chính phủ. Cách mạng nước ta cứ từng bước tiến lên, hết thắng lợi này đến thắng lợi khác. QH chúng ta đã làm tròn nhiệm vụ lịch sử của mình trong tất cả các thời kỳ như vậy”, nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh.
Đóng góp hết sức to lớn của QH trong thành công chung của đất nước
Từ đó đến nay, trải qua 80 năm với 15 nhiệm kỳ, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của QH ngày càng minh bạch, rõ ràng, đầy đủ, tầm quan trọng của QH ngày càng được khẳng định. QH Việt Nam đã không ngừng đổi mới đạt được kết quả tích cực trên cả ba phương diện: lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đặc biệt, trong suốt 40 năm Đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, để đất nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế như ngày nay thì có đóng góp hết sức to lớn của QH.
80 năm qua, QH đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lập hiến, lập pháp, với 5 bản Hiến pháp cùng hàng trăm luật, bộ luật, nghị quyết đã ban hành, tạo cơ sở pháp lý toàn diện cho mọi lĩnh vực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, thường xuyên tiến hành công tác giám sát, nắm bắt và đề xuất xử lý kịp thời những vấn đề lớn, nổi lên trong đời sống kinh tế – xã hội mà cử tri, Nhân dân quan tâm. Các vấn đề quan trọng về công tác nhân sự, tổ chức bộ máy, kinh tế – xã hội, ngân sách nhà nước, quốc phòng – an ninh, đối ngoại, dân tộc, tôn giáo… luôn được QH xem xét kỹ lưỡng, ban hành nhiều quyết sách phù hợp, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của đất nước và không ngừng nâng cao đời sống Nhân dân.
Thực tiễn đất nước hiện nay đang đặt ra những vấn đề cấp bách cần giải quyết, Nhân dân đang mong chờ và kỳ vọng vào những quyết sách của Đảng, Nhà nước, đòi hỏi QH phải tiếp tục đổi mới tư duy, cách nghĩ, cách làm.
Theo Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn, hoạt động lập pháp cần xác định là công tác “đột phá của đột phá”, phải đi trước, mở đường, khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức lao động, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển; bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, nâng cao năng lực hội nhập; chú trọng những lĩnh vực mới như quản trị số, kinh tế số, năng lượng tái tạo, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, môi trường, biến đổi khí hậu, các vấn đề quốc phòng và an ninh phi truyền thống.
Hoạt động giám sát cần tập trung vào những vấn đề như quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, bảo vệ quyền con người, quyền công dân…; gắn chặt với thực tiễn và ý kiến phản ánh của người dân, tăng cường nắm bắt các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, lắng nghe ý kiến từ cơ sở, từ cử tri và cộng đồng doanh nghiệp để xác định đúng “điểm nghẽn” của xã hội, từ đó có phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời và sát thực tế.
Việc quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước cần bảo đảm khách quan, công tâm, mọi quyết định cần phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích của Nhân dân lên trên hết, trước hết, kiên quyết ngăn chặn và loại bỏ mọi sự chi phối của lợi ích nhóm, mọi tác động tiêu cực từ bên ngoài.
Chủ tịch QH cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu cải tiến, đổi mới cách thức hoạt động của QH, các cơ quan QH, bảo đảm hiệu quả, giảm tính hình thức, tăng tính thực chất. Tăng cường chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động của QH, xây dựng “QH số”, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), coi nhiệm vụ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là khâu đột phá trong tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ của QH, các cơ quan của QH và đại biểu QH. Tiếp tục phát huy vai trò, đề cao trách nhiệm của mỗi đại biểu QH, thể hiện khát vọng cống hiến, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám chịu trách nhiệm, làm thật tốt vai trò là người đại diện trung thành cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân…
Nguồn: Pháp luật Việt Nam
