Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị. Trong đó có Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. (Ảnh: Vân Anh)
Sau bài viết “Công tác tư tưởng phải giải quyết những vấn đề từ cuộc sống”, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được nhiều đánh giá tích cực, đồng thời tiếp tục ghi nhận ý kiến các chuyên gia về yêu cầu đổi mới công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Theo đó, công tác tư tưởng không chỉ đi trước trong hoạch định chính sách, đồng hành trong tổ chức thực hiện mà phải đi đến cùng những vấn đề từ thực tiễn; lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo.
Thưa PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới” nhấn mạnh yêu cầu gắn công tác tư tưởng với toàn bộ quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách. Theo ông, việc đồng hành xuyên suốt này sẽ giải quyết được những vấn đề gì trên mặt trận tư tưởng trong đời sống hiện nay?
– Với một yêu cầu rất cao là chuyển từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội thì cách làm cũng phải khác. Nghị quyết cũng nhấn mạnh tinh thần là công tác tư tưởng phải đi trước, đi cùng và đi sau. Nói như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là: Đi trước để mở đường, đi cùng để tổ chức thực hiện, đi sau để tổng kết thực tiễn, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái.
Như vậy, không phải chờ đến khi vấn đề xuất hiện rồi chúng ta mới làm công tác tư tưởng, mới truyền thông, cung cấp thông tin. Công tác tư tưởng phải xuyên suốt quá trình thực hiện chính sách; phải kịp thời phát hiện những vấn đề, ách tắc trong đời sống xã hội, những vướng mắc, tâm tư của người dân, từ đó đề xuất, hoàn thiện chính sách. Ngay trong quá trình xây dựng chính sách, công tác tư tưởng phải được thể hiện qua việc lắng nghe ý kiến, cung cấp đầy đủ thông tin để người dân hiểu đúng, hiểu đầy đủ về chính sách đó.
Đến khâu tổ chức thực hiện, công tác tư tưởng đương nhiên phải đồng hành với quá trình triển khai. Và ngay cả khi chính sách đã được thực thi, công tác tư tưởng vẫn có vai trò hết sức quan trọng. Khi đó, cần tiếp tục làm rõ những vấn đề còn hiểu chưa đúng, những cách suy luận, suy diễn sai; bởi có thể có những thế lực cố tình xuyên tạc, làm cho vấn đề bị nhìn nhận không đầy đủ. Dòng thông tin chính thống, chủ lưu của xã hội cần tiếp tục phân tích vấn đề toàn diện, đầy đủ, giúp mọi người nhìn nhận vấn đề đó một cách tích cực, khách quan và trọn vẹn hơn.
Trong một bài viết gần đây, ông có đề cập đến việc gắn công tác tư tưởng với quản trị quốc gia, coi công tác tư tưởng là một bộ phận, nền tảng của quản trị quốc gia. Ông có thể phân tích rõ hơn về quan điểm này?
– Chúng ta đều thấy rất rõ, công tác tư tưởng phải gắn với thực tiễn và hiệu quả. Quan điểm của Đảng, Nhà nước cũng xác định, đời sống và sự hài lòng của người dân là thước đo cao nhất. Vì vậy, mọi quyết sách và toàn bộ quá trình vận hành của bộ máy đều phải hướng tới mục tiêu là nâng cao đời sống, đáp ứng sự hài lòng và lợi ích chính đáng của người dân.
Khi đời sống người dân được nâng lên, thủ tục hành chính thuận lợi hơn, người dân hài lòng với những nỗ lực của các cơ quan công quyền; khi vị thế và sự phát triển của đất nước thực sự đem lại cuộc sống ấm no, tốt đẹp hơn mà mỗi người dân đều có thể cảm nhận được, thì đó chính là thước đo quan trọng, thuyết phục nhất của công tác tư tưởng. Bởi những kết quả hiện hữu trong đời sống sẽ khơi thông nhiều vấn đề và tạo ra sự đồng thuận xã hội.
Ở chiều ngược lại, trong quản trị quốc gia cần coi công tác tư tưởng là một bộ phận không thể tách rời. Bởi thông tin phải đến được với những đối tượng chịu tác động của chính sách để họ hiểu, chia sẻ và đồng hành. Trong quá trình vận hành, xây dựng và triển khai các quy hoạch, chính sách, cũng sẽ có những người chịu thiệt thòi ở mặt này hay mặt khác. Nhưng khi tư tưởng đã được thông suốt, khi người dân hiểu được mục tiêu chung và lợi ích chung, thì các công việc sẽ được triển khai thông thoáng hơn, tạo điều kiện để những quyết sách vì đất nước đạt được hiệu quả như mong muốn.
Trân trọng cảm ơn ông!
PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa. (Ảnh: Duy Tuấn)
Theo PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa, Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định chuyển trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội”, là bước chuyển chiến lược trong tư duy công tác tư tưởng, rất phù hợp với bối cảnh hiện nay, khi thông tin tràn ngập, nhiều nguồn và nhiều chiều.
PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh, mục đích cuối cùng của chúng ta là giúp nhận thức xã hội đi vào chuẩn mực, đầy đủ và đúng đắn. Vì vậy, chúng ta không chỉ quản lý thông tin được phát ra từ các cơ quan truyền thông, cơ quan quản lý nhà nước, mà phải hiểu được dư luận xã hội đang mong mỏi, chờ đợi và đang nhìn nhận vấn đề như thế nào. Trên cơ sở đó, phải có cách thức điều chỉnh, định hướng và dẫn dắt phù hợp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu coi không gian mạng là một mặt trận quan trọng của công tác tư tưởng, đồng thời là một kênh để lắng nghe ý kiến Nhân dân. Do đó, chúng ta không nên nhìn nhận mọi ý kiến khác biệt theo hướng quy chụp, mà phải phân biệt rõ đâu là những ý kiến góp ý, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân và đâu là những thông tin có tính chất xuyên tạc, sai lệch.
Với cách nhìn như vậy, công tác tư tưởng đặt ra một yêu cầu rất cao: Phải đánh giá, nhận diện một cách tổng thể các tâm tư, luồng thông tin và dư luận trong xã hội. Không chỉ nắm bắt những vấn đề đang hiện hữu, chúng ta còn phải nhìn ra được những vấn đề đang hình thành trong tâm tư, tư duy của xã hội để kịp thời có phương thức điều chỉnh từ sớm, từ xa. Điều đó cũng đòi hỏi công tác tư tưởng phải kiên trì đi đến cùng trong việc chia sẻ, cung cấp thông tin và tranh luận nhằm làm rõ vấn đề, giúp dư luận xã hội có được nhận thức đúng đắn, đầy đủ, toàn diện về những vấn đề đang đặt ra trong đời sống xã hội.
GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong công tác tư tưởng
GS.TS Lê Văn Lợi. (Ảnh: Duy Tuấn)
Một trong những giải pháp chủ yếu của Nghị quyết 25 là chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân, thông qua công khai, minh bạch thông tin, tăng cường đối thoại và tiếp thu phản biện xã hội… Chủ trương này đặt ra yêu cầu rất cao đối với các cơ quan trong hệ thống chính trị, đặc biệt trong quá trình ban hành và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách. Đó là phải bảo đảm tính minh bạch, dân chủ và sự tham gia đầy đủ, toàn diện của người dân trong toàn bộ quá trình: từ xây dựng, thực thi, thụ hưởng đến đánh giá chính sách.
Có thể nói, đây là một quá trình dân chủ toàn trình, trong đó thông tin được tổ chức và dẫn dắt thông qua một môi trường, điều kiện và hệ sinh thái phù hợp, để người dân thực sự tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và phát triển kinh tế – xã hội với tư cách là chủ thể đích thực…
Việc đặt người dân vào vị trí trung tâm, với tư cách là chủ thể của công tác tư tưởng, giải quyết một “bài toán” rất lớn. Trước hết, sẽ phát huy tối đa tính tích cực, chủ động, tinh thần tự giác và hành động thực tế của người dân, qua đó cùng hướng tới mục tiêu chung là phát triển đất nước. Thứ hai, điều đó tạo ra môi trường và điều kiện để người dân gắn kết, hình thành sự đồng thuận xã hội cao. Trên nền tảng đó, sẽ phản bác lại những tiếng nói lạc lõng, củng cố niềm tin vào khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hướng tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và hạnh phúc.
Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương: Cần đa dạng hóa kênh thông tin thích ứng với thời đại số
Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân.
(Ảnh: Duy Tuấn)
Chủ trương chuyển từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội là rất quan trọng, thể hiện bước phát triển trong tư duy và nhận thức của Đảng về công tác tư tưởng. Đồng thời, chủ trương này cũng phản ánh đúng bản chất của công tác tư tưởng: chủ động, kịp thời, tiếp cận từ sớm để giúp quần chúng Nhân dân hình thành nhận thức đúng đắn, chính xác, sát hợp với thực tiễn; không để xuất hiện những khoảng trống về tư tưởng, tạo điều kiện cho những thông tin tiêu cực, lệch lạc tác động đến nhận thức của quần chúng.
Điều đó đòi hỏi trước hết công tác tư tưởng phải chủ động hơn ngay từ khi hình thành các chủ trương, quan điểm và quyết sách lớn. Cùng với đó, phải tăng cường tiếp xúc, đối thoại trên cơ sở các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của quần chúng. Trên cơ sở đó, những ý kiến, kiến nghị đúng đắn của người dân cần được lắng nghe, tiếp thu; những vấn đề người dân chưa hiểu đầy đủ, còn băn khoăn thì phải được giải thích, làm rõ.
Một yêu cầu khác là phải tiếp tục đổi mới phương thức truyền thông, đưa tin, tạo dựng một môi trường thông tin chính thống, chủ lưu nhưng đa dạng, phù hợp với sự phát triển của công nghệ và đời sống hiện nay, từ báo nói, báo hình, báo viết, thậm chí là cả nền tảng mạng xã hội. Cuối cùng, đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt, phải đồng thời có năng lực tuyên giáo, năng lực dẫn dắt. Nếu thực hiện tốt những yêu cầu đó, công tác tư tưởng sẽ chủ động hơn, sát thực tiễn hơn và tạo được hiệu quả tốt hơn nữa.
Vân Anh – Duy Tuấn (thực hiện)
Nguồn:baophapluat.vn
