Chiều 5/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khoá XV thông qua.
Thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia
Tại họp báo, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài đã công bố 13 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua, gồm: Luật Tương trợ tư pháp về dân sự; Luật Giám định tư pháp; Luật Thi hành án dân sự; Luật Dân số; Luật Phòng bệnh; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Công nghệ cao; Luật Chuyển đổi số; Luật Xây dựng; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Thông tin về những điểm mới của Luật Dân số, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, luật gồm 8 chương, 30 điều. Phạm vi điều chỉnh của luật tập trung quy định về duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số.
So với Pháp lệnh Dân số, luật bổ sung quy định mới để duy trì mức sinh thay thế, tăng thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ tài chính khi sinh con, bổ sung đối tượng được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Ngoài ra, căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính quyền địa phương cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định.
Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, luật cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính; khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Cũng tại họp báo, đại điện Bộ Khoa học và Công nghệ đã thông tin về Luật Chuyển đổi số. Theo đó, luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026. Luật đã thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; trong đó xác định thể chế là điều kiện tiên quyết, cần hoàn thiện và đi trước một bước; đưa thể chế thành một lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Luật Chuyển đổi số gồm: 8 chương, 48 điều, tập trung giải quyết 5 nhóm vấn đề cốt lõi nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực đột phá cho chuyển đổi số quốc gia, bao gồm: thiết lập khung pháp lý thống nhất để hình thành quốc gia số; thiết lập hành lang pháp lý về hoạt động chuyển đổi số, bảo đảm vừa quản lý, vừa thúc đẩy phát triển toàn diện chính phủ số, kinh tế, xã hội số; thiết lập cơ chế điều phối quốc gia về chuyển đổi số bảo đảm thống nhất, hiệu quả; luật hóa cơ chế về tài chính, nhân lực số cho chuyển đổi số; quy định cơ chế đánh giá định kỳ, công khai kết quả chuyển đổi số; tuyên hủy Luật Công nghệ thông tin.
Luật Chuyển đổi số đã thiết lập nhận thức chung quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và chuẩn hóa các khái niệm nền tảng; xác định rõ nội hàm các hoạt động chuyển đổi số và các hành vi bị nghiêm cấm, bảo đảm kỷ cương, an toàn trên môi trường số.
Phân định rõ thẩm quyền
Nêu những điểm mới của Luật Giám định tư pháp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi cho hay, ngày 5/12/2025, Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10 đã thông qua Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 để thay thế luật hiện hành và có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.
Luật Giám định tư pháp gồm 6 chương, 45 điều, sửa đổi, bổ sung các quy định về giám định viên tư pháp, người giám định tư pháp theo vụ việc.
Luật bổ sung tiêu chuẩn giám định viên tư pháp đã qua khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp và hằng năm, giám định viên tư pháp có nghĩa vụ tham gia khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp.
Luật cũng sửa đổi quy định về thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp, công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc theo hướng phân định rõ về thẩm quyền giữa trung ương và địa phương.
Theo đó, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp, công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý.
Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp, công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương; cá nhân đăng ký thường trú tại địa phương…
Đặc biệt, luật đã sửa đổi, bổ sung tổ chức giám định tư pháp công lập của Viện kiểm sát nhân dân tối cao được thực hiện giám định chuyên ngành âm thanh, kỹ thuật số và điện tử, tổ chức giám định tư pháp công lập trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự thuộc Công an tỉnh, thành phố thực hiện giám định chuyên ngành pháp y tử thi và pháp y thương tích; bổ sung quy định tổ chức giám định tư pháp công lập là đơn vị sự nghiệp công lập còn được thực hiện dịch vụ giám định ngoài tố tụng tư pháp trong lĩnh vực, chuyên ngành theo quy định của luật.
Luật mới cũng sửa đổi, bổ sung quy định về nguyên tắc trưng cầu giám định; quy định rõ hơn nội dung trưng cầu giám định; bổ sung quy định về phân cấp tiếp nhận trưng cầu, yêu cầu giám định giữa Trung ương và địa phương; quy định theo hướng rút ngắn thời hạn giám định tư pháp; sửa đổi, bổ sung quy định về trường hợp thành lập, thẩm quyền thành lập Hội đồng Giám định tư pháp…
13 luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.
Nguồn: Báo Công Thương
