Mô hình “Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em” đã được tổ chức thành công qua 2 kỳ năm 2023 và năm 2024. (Nguồn TTX)
Từ yêu cầu thể chế hóa đồng bộ các quy định pháp lý quốc tế và trong nước về quyền trẻ em như: Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em; Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị yêu cầu quan tâm bảo đảm quyền trẻ em, tạo điều kiện thuận lợi để trẻ em tham gia vào các vấn đề liên quan trong gia đình, nhà trường và xã hội; Hiến pháp năm 2013; Luật Trẻ em năm 2016…, Thủ tướng Chính phủ ngày 16/9/2026 đã ban hành Quyết định số 1792/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026 – 2030.
Chương trình không chỉ thể chế hóa các đường lối, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc xây dựng một môi trường an toàn, bình đẳng, nơi tiếng nói và nguyện vọng của trẻ em được lắng nghe, tôn trọng và phản hồi một cách thực chất.
Thực tiễn trong giai đoạn 2021 – 2025, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc triển khai các mô hình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em. Điểm nổi bật là mô hình “Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em” được tổ chức thành công qua 2 kỳ (năm 2023 với 263 đại biểu trẻ em; năm 2024 với 306 đại biểu trẻ em cùng 288 lượt ý kiến phản ánh thực trạng và đề xuất giải pháp gửi tới Chính phủ và Quốc hội); mô hình Hội đồng trẻ em (đến năm 2025 đã được thành lập tại 27 tỉnh, thành phố (tổ chức 38 kỳ họp) và 64 cấp huyện (tổ chức 106 kỳ họp); mô hình Câu lạc bộ và mạng lưới cơ sở duy trì hơn 37.000 Câu lạc bộ quyền trẻ em tại xã, phường, trường học; tổ chức hơn 8.425 cuộc tham vấn, lấy ý kiến trẻ em trên cả nước…
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai thời gian qua cũng bộc lộ những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục. Nhận thức của một số cấp, ngành, gia đình và cộng đồng về quyền tham gia của trẻ em chưa đầy đủ dẫn đến chỉ tiêu nâng cao nhận thức cho trẻ em giai đoạn trước mới đạt 62% (chưa đạt mục tiêu đề ra là 85%).
Ở một số nơi, việc tổ chức các mô hình còn mang tính hình thức, chưa thực chất, chưa bảo đảm tính bình đẳng giữa các nhóm trẻ em, đặc biệt là trẻ em khuyết tật, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Nguồn lực kinh phí bố trí từ ngân sách nhà nước còn hạn chế; việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác này triển khai chưa nhiều.
Do đó, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1792/QĐ-TTg là đòi hỏi khách quan nhằm hoàn thiện khung chính sách, tập trung nguồn lực để đẩy mạnh thực hiện quyền tham gia của trẻ em trong giai đoạn 2026 – 2030
Bên cạnh mục tiêu tổng quát như: tạo môi trường thuận lợi thông qua việc thay đổi tư duy, phương pháp tiếp cận, lấy trẻ em làm trung tâm; bảo đảm trẻ em tham gia thực chất, bình đẳng, an toàn, có trách nhiệm, góp phần xây dựng thế hệ công dân Việt Nam mới…, Quyết định 1792/QĐ-TTg đề ra 6 chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó ở góc độ pháp luật nhấn mạnh việc 100% chương trình, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội về trẻ em hoặc liên quan đến trẻ em được tham vấn, lấy ý kiến trẻ em.
Lấy ý kiến trẻ em, tham vấn trẻ em khi xây dựng văn bản liên quan đến trẻ em. Ảnh minh họa. (Nguồn: VGP)
Cạnh đó, chỉ tiêu của Quyết định 1792/QĐ-TTg cũng nhấn mạnh đến năm 2030, 100% ý kiến, nguyện vọng của trẻ em tại Diễn đàn trẻ em quốc gia, Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em và ít nhất 70% ý kiến tại Hội đồng trẻ em, Diễn đàn trẻ em cấp tỉnh, cấp xã được tiếp nhận, xem xét, giải quyết và phản hồi đầy đủ, kịp thời, khách quan, trung thực.
Chỉ tiêu này kéo theo điểm mới đột phá nhất của Quyết định 1792/QĐ-TTg là quy định chỉ tiêu bắt buộc về trách nhiệm phản hồi của các cơ quan nhà nước. Ý kiến của trẻ em không chỉ dừng lại ở mức độ được nói lên ý kiến của mình mà 100% cấp quốc gia và ít nhất 70% cấp địa phương ý kiến, nguyện vọng của trẻ em phải được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xử lý và phản hồi công khai, trung thực.
Theo Hồng Minh/ Cổng Pháp luật Quốc gia
Nguồn: baophapluat.vn
