Ảnh minh họa
Ngay sau khi Chỉ thị số 03-CT/TW của Ban Bí thư được ban hành, Bộ xây dựng đã có rất nhiều công văn, văn bản và báo cáo để nhanh chóng triển khai thực hiện theo chỉ thị này. Đơn cử là văn bản số 4385/BXD-KTQLXD về việc tăng cường công tác quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng; bảo đảm việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các công trình, dự án trọng điểm quốc gia gửi đến các Bộ, ban, ngành Trung ương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Biến động năng lượng kéo theo áp lực giá vật liệu xây dựng
Theo nội dung văn bản 4385/BXD-KTQLXD, Bộ Xây dựng nhận định tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông đang tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, khiến giá xăng dầu trong nước và thế giới có xu hướng tăng nhanh.
Sự gia tăng của giá năng lượng được xác định là yếu tố có thể gây tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất, vận chuyển và giá các loại vật liệu xây dựng, đặc biệt là các vật liệu có khối lượng sử dụng lớn như cát, đá, đất đắp, xi măng, thép.
Trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và triển khai hàng loạt công trình hạ tầng quy mô lớn, biến động bất thường của giá vật liệu được đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án, làm gia tăng chi phí đầu tư và phát sinh vướng mắc trong thực hiện hợp đồng xây dựng.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng cảnh báo việc tăng giá vật liệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật của ngành xây dựng mà còn có thể tác động đến mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Yêu cầu siết quản lý, cập nhật giá sát thị trường
Trước áp lực nêu trên, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thổi giá hoặc cung cấp thông tin sai lệch gây nhiễu loạn thị trường.
Đồng thời, các địa phương được yêu cầu chủ động rà soát nhu cầu vật liệu, bảo đảm nguồn cung, đặc biệt ưu tiên cho các công trình trọng điểm quốc gia và công trình dân sinh cấp bách.
Một trong những yêu cầu quan trọng là khẩn trương rà soát công tác thu thập, xử lý thông tin giá và công bố giá vật liệu xây dựng, bảo đảm thực hiện nghiêm các quy định hiện hành.
Theo đó, đối với các loại vật liệu có biến động bất thường, việc công bố giá phải thực hiện theo tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết, nhằm tạo cơ sở cho việc lập, điều chỉnh dự toán và quản lý hợp đồng xây dựng.
Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng công bố giá chậm hoặc không phản ánh đúng mặt bằng giá thị trường, bởi điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng.
Rà soát hợp đồng, kiểm soát chi phí: Bài toán không dễ
Không chỉ dừng ở quản lý giá, văn bản 4385 còn đặt ra yêu cầu đối với các Bộ, ngành và địa phương trong việc theo dõi, dự báo diễn biến thị trường vật liệu xây dựng và xây dựng kịch bản ứng phó.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư và ban quản lý dự án kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu tư xây dựng; Đánh giá tác động của việc tăng giá vật liệu đến tổng mức đầu tư; Sử dụng chi phí dự phòng hợp lý và lựa chọn hình thức hợp đồng phù hợp với diễn biến thị trường
Đặc biệt, các hợp đồng xây dựng theo hình thức đơn giá cố định hoặc trọn gói vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi giá vật liệu biến động được yêu cầu rà soát, đánh giá và có giải pháp xử lý kịp thời.
Việc chủ động phối hợp giữa chủ đầu tư và nhà thầu trong xử lý vướng mắc phát sinh cũng được nhấn mạnh nhằm bảo đảm tiến độ dự án.
Tuy nhiên, từ góc độ thực tiễn, đây là bài toán không đơn giản khi cơ chế điều chỉnh hợp đồng xây dựng hiện hành vẫn phụ thuộc nhiều vào giá công bố và quy trình thẩm định, trong khi thị trường vật liệu có thể biến động nhanh hơn nhiều so với chu kỳ điều hành.
Khoảng cách giữa chính sách và thực thi
Có thể thấy, văn bản 4385 đã đưa ra hệ thống giải pháp khá toàn diện, từ quản lý giá, bảo đảm nguồn cung đến kiểm soát chi phí và hợp đồng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở khâu tổ chức thực hiện.
Trong thực tế, việc cập nhật giá vật liệu xây dựng “sát thị trường” vẫn gặp nhiều khó khăn do quy trình thu thập, tổng hợp dữ liệu còn mang tính hành chính, trong khi giá thị trường biến động nhanh theo ngày.
Bên cạnh đó, việc phân bổ rủi ro trong hợp đồng xây dựng chưa thực sự linh hoạt, khiến nhiều dự án gặp khó khăn khi chi phí đầu vào tăng cao.
Điều này cho thấy, bên cạnh các giải pháp điều hành ngắn hạn, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo hướng linh hoạt, minh bạch và bám sát thực tiễn thị trường hơn.
Văn bản 4385/BXD-KTQLXD cho thấy nỗ lực của Bộ Xây dựng trong việc chủ động ứng phó với biến động giá vật liệu xây dựng và bảo đảm tiến độ các dự án đầu tư.
Tuy nhiên, để các chỉ đạo này phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Trong bối cảnh giá vật liệu còn nhiều biến động, việc thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực thi sẽ là yếu tố quyết định để bảo đảm hiệu quả đầu tư và ổn định thị trường trong thời gian tới.
Nguồn:baophapluat.vn
