
(PLVN) – Ngày 16/11, Bộ Xây dựng tổ chức Hội thảo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS) ngành Xây dựng. Hội thảo tập trung trao đổi về ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực đường bộ; CĐS tại DN xây dựng; ứng dụng BIM, GIS, AI và dữ liệu số trong khảo sát, thiết kế, quản lý công trình; qua đó góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.
Trình bày tham luận về CĐS trong lĩnh vực đường bộ, ông Nguyễn Mạnh Thắng, Cục phó Cục Đường bộ cho biết, cả nước hiện có khoảng 600.000km đường bộ, trong đó 26.452km QL và 3.345km đường cao tốc. Quy mô hạ tầng lớn đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức quản lý, khai thác, bảo trì.
Trước yêu cầu đó, Cục Đường bộ định hướng chuyển từ quản lý truyền thống sang quản lý thông minh dựa trên dữ liệu số, với ba trụ cột: Ứng dụng công nghệ, vật liệu mới; xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia & quản trị số; phát triển giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC) và kiểm soát tải trọng xe.
Trọng tâm hiện nay là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu QL, cao tốc và đường địa phương, tạo nền tảng cho quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước.

Trên nền tảng dữ liệu đó, AI sẽ hỗ trợ chuyển công tác bảo trì từ kiểm tra thủ công sang khảo sát tự động, phân tích dự báo. Các phương tiện chuyên dụng có thể tích hợp máy quét laser, camera 360 độ để thu thập thông tin về độ bằng phẳng mặt đường, độ sâu hằn lún, tình trạng nứt vỡ. Kết quả được tự động cập nhật vào hệ thống quản lý mặt đường và cơ sở dữ liệu hạ tầng.
Đáng chú ý, AI có thể kết hợp dữ liệu tải trọng trục xe với kết quả khảo sát qua nhiều thời kỳ để dự báo tốc độ suy giảm chất lượng mặt đường, cảnh báo nguy cơ hư hỏng trước khi xuất hiện “ổ gà”. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể xác định thời điểm bảo dưỡng phù hợp, ngăn ngừa hư hỏng lan xuống các tầng kết cấu bên dưới, giảm chi phí sửa chữa, kéo dài tuổi thọ công trình.
Cùng với quản lý bảo trì, hệ thống ITS cũng đang được đẩy mạnh. Cục Đường bộ xây dựng khung kiến trúc ITS quốc gia, đặt nền móng cho Trung tâm ITS quốc gia. Hiện Trung tâm điều hành tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông và hệ thống thanh toán điện tử giao thông đường bộ đã được đưa vào khai thác.
Thông qua ITS, sự cố giao thông có thể được tự động phát hiện, giám sát và cảnh báo, giúp rút ngắn khoảng 35 – 45% thời gian phát hiện, xử lý sự cố, góp phần hạn chế ùn tắc và nguy cơ tai nạn liên hoàn.
Điển hình, trong sự cố sạt lở tại Km1288+170 – Km1288+240 trên cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong mới đây. Sau 47 phút kể từ khi phát hiện sự cố, tuyến đường đã thông xe 1 làn; đến 10h25 ngày 12/11/2026, giao thông được khôi phục hoàn toàn.
Bên cạnh đó, hệ thống cân động tốc độ cao hoạt động 24/7 kết hợp camera ứng dụng AI giúp nhận diện biển số, ghi nhận vi phạm và phục vụ xử phạt nguội mà không cần dừng phương tiện.
Giai đoạn 2026 – 2030, Cục Đường bộ đặt mục tiêu hiện đại hóa toàn diện công tác đầu tư, xây dựng, quản lý, bảo trì và khai thác mạng lưới đường bộ, hướng tới 5.000km đường cao tốc thông minh.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, trước yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực quan trọng, tạo ra những thay đổi đột phá cho ngành Xây dựng.
Theo Thứ trưởng, nhiệm vụ trước mắt là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ những bất cập trong quy định, định mức và các rào cản đang ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ.
Cùng với đó, cần chú trọng phát triển đội ngũ nhân lực khoa học công nghệ và đầu tư hạ tầng nghiên cứu. Muốn tạo ra các sản phẩm công nghệ có giá trị thực tiễn, ngành Xây dựng cần đội ngũ nhà khoa học được đào tạo bài bản, môi trường làm việc thuận lợi và hệ thống hạ tầng nghiên cứu đáp ứng yêu cầu.
Thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tổng hợp các kiến nghị, đề xuất để nghiên cứu, xử lý, tạo điều kiện thúc đẩy ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS trong toàn ngành.
Để thúc đẩy CĐS trong lĩnh vực hạ tầng, DN kiến nghị ban hành mẫu bàn giao dữ liệu số chuẩn, quy định rõ yêu cầu với mô hình BIM, bản đồ GIS, đám mây điểm và dữ liệu đo sâu; đồng thời xây dựng thư viện cấu kiện dùng chung, trước mắt ưu tiên cảng biển và đường sắt đô thị. Ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật cho khảo sát số, xây dựng mô hình quản lý tài sản và bản sao số; thí điểm có kiểm soát việc sử dụng AI Agent trong thiết kế, đi kèm cơ chế ghi nhật ký hoạt động.






